ذکرهر زمان و اغلب پس از نماز
سبحان‌الله
سُبْحَانَ اللَّهِ
آوانویسی
SubhanAllah
معنا
پاک و منزه است الله.
نکته برای مبتدیان
ذکری کوتاه که دلتان را دوباره رو به الله می‌کند. وقتی ذهنتان پراکنده شده به کار می‌آید.
راهنمای مقدماتی
نیایش و یاد خدا (دعا و ذکر)
در انتظار بازبینی عالم دینی
مجموعه‌ای کوتاه و مستند از دعاها و ذکرها برای شروع. پیش از افزودن موارد بیشتر، چند مورد را درست یاد بگیرید.
با آرامش از این راهنما استفاده کنید
در مجموع 19 مورد، که برای قابل یادگیری بودن انتخاب شده‌اند، نه برای کامل بودن.
عبارت‌های قرآنی و عبارت‌های حدیث جداگانه برچسب خورده‌اند.
دعا با کلمات خودتان هم پسندیده است و این صفحه آن‌ها را به‌عنوان کلمات خود شما مشخص می‌کند، نه متن نقل‌شده.
وقتی به چیزی بیش از یک کارت دعا نیاز دارید
اگر ممکن است به خودتان آسیب بزنید، احساس ناامنی می‌کنید، مورد آزار هستید یا نمی‌توانید روز را بگذرانید، با خدمات اضطراری، خط بحران، درمانگر یا متخصصی مورد اعتماد در محل خود تماس بگیرید. دعا و کمک عملی با هم کار می‌کنند. یکی جای دیگری را نمی‌گیرد.
اصول ذکر روزانه
با چند عبارت کوتاه شروع کنید که بتوانید بفهمید و به‌راحتی تکرار کنید. ذکر مسابقه نیست و هیچ‌کس نمی‌شمارد.
ذکرشکرگزاری، لحظه‌های معمولی و پس از نماز
الحمدلله
الْحَمْدُ لِلَّهِ
آوانویسی
Alhamdulillah
معنا
همه ستایش از آن الله است.
نکته برای مبتدیان
وقتی متوجه نعمتی می‌شوید، بزرگ یا کوچک، آن را بگویید.
ذکرنماز، شگفتی و پس از نماز
الله اکبر
اللَّهُ أَكْبَرُ
آوانویسی
Allahu akbar
معنا
الله بزرگ‌تر است.
نکته برای مبتدیان
گفتن آن نگرانی‌هایتان را، و هر کسی را که نگرانش هستید، به اندازه واقعی‌اش برمی‌گرداند.
ذکریادآوری توحید
لا إله إلا الله
لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ
آوانویسی
La ilaha illa Allah
معنا
هیچ معبودی سزاوار پرستش جز الله نیست.
نکته برای مبتدیان
این قلب باور اسلامی است. آن را با توجه بگویید، نه مثل صدایی در پس‌زمینه.
پیش و پس از نماز
خود نماز دعاهایی را که یک مبتدی بیش از همه لازم دارد در بر دارد. پیش از نماز می‌توانید به اذان پاسخ دهید. وقتی تمام کردید، پیش از برخاستن لحظه‌ای با ذکری کوتاه بنشینید.
ذکرپیش از هر یک از پنج نماز
فراخوان نماز (اذان)
اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ، حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ، حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ
آوانویسی
Allahu akbar (four times). Ash-hadu an la ilaha illallah (twice). Ash-hadu anna Muhammadan rasulullah (twice). Hayya 'alas-salah (twice). Hayya 'alal-falah (twice). Allahu akbar (twice). La ilaha illallah.
معنا
الله بزرگ‌تر است. گواهی می‌دهم که هیچ معبودی جز الله نیست. گواهی می‌دهم که محمد فرستاده الله است. به سوی نماز بشتابید. به سوی رستگاری بشتابید. الله بزرگ‌تر است. هیچ معبودی جز الله نیست.
نکته برای مبتدیان
این همان عبارتی است که به عبدالله بن زید آموخته شد و پیامبر آن را تأیید کرد (سنن ابوداود 499، که آلبانی آن را حسن صحیح دانسته است). اقامه فراخوان کوتاه‌تری است که درست پیش از شروع نماز گفته می‌شود: همان عبارت‌ها، که بیشترشان یک بار گفته می‌شوند، به‌همراه «قد قامت الصلاة» (نماز برپا شد). تفاوت‌های کوچک در عبارت‌ها میان جماعت‌های مختلف، پاسخ شما را تغییر نمی‌دهد.
لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
آوانویسی
La hawla wa la quwwata illa billah
معنا
هیچ نیرو و توانی جز به یاری الله نیست.
نکته برای مبتدیان
هر عبارت را پس از مؤذن آهسته تکرار کنید. در «حی علی الصلاة» و «حی علی الفلاح»، به جای آن این جمله را بگویید (صحیح مسلم 385). پاسخ دادن پاداش دارد، اما شرط درستی نمازتان نیست، و لازم نیست همه کارها را کنار بگذارید یا آن را بی‌نقص انجام دهید. همچنین لازم نیست درست همان لحظه‌ای که اذان تمام شد نماز بخوانید: هر زمانی در بازه وقت آن نماز پذیرفته است.
اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ
آوانویسی
Allahumma Rabba hadhihid-da'watit-tammah, was-salatil-qa'imah, ati Muhammadanil-wasilata wal-fadilah, wab'athhu maqaman mahmudanil-ladhi wa'adtah.
معنا
خدایا، ای پروردگار این دعوت کامل و نمازی که برپا می‌شود، به محمد جایگاه نزدیکی (وسیله) و مقام ویژه (فضیلت) عطا کن و او را به مقام ستوده‌ای که به او وعده داده‌ای برسان.
نکته برای مبتدیان
اول بر پیامبر صلوات بفرستید، سپس این دعا را بخوانید (صحیح مسلم 384؛ صحیح بخاری 614). روز جمعه، اذان نشانه آن هم هست که کسب‌وکار را کنار بگذارید و به سوی نماز بروید (قرآن 62:9).
دعای قرآنیدر هر نماز
هدایت از سوره فاتحه
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ
آوانویسی
Ihdinas-siratal-mustaqim
معنا
ما را به راه راست هدایت کن.
نکته برای مبتدیان
این را در هر رکعت می‌گویید. اگر قرار است اول معنای یک سطر از نماز را یاد بگیرید، همین یکی باشد.
دعای برگرفته از حدیثبلافاصله پس از سلام نماز
نخستین کلمات پس از سلام
أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ
آوانویسی
Astaghfirullah (three times). Allahumma antas-salam wa minkas-salam, tabarakta ya dhal-jalali wal-ikram.
معنا
از الله آمرزش می‌خواهم. خدایا، تو سلامی و سلامتی از توست. پربرکتی، ای صاحب شکوه و بزرگواری.
نکته برای مبتدیان
پیامبر همین که نماز را تمام می‌کرد این را می‌گفت (صحیح مسلم 591). این همان کلماتی است که می‌شنوید مردم پیش از شروع شمردن ذکرها آهسته می‌گویند. این دعا پس از نماز می‌آید و جزء نماز نیست، پس با کم شروع کنید.
ذکرپس از نماز واجب
الگوی ذکر پس از نماز
سُبْحَانَ اللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ
آوانویسی
SubhanAllah. Alhamdulillah. Allahu akbar.
معنا
الله را به پاکی یاد کنید، او را ستایش کنید و بزرگی‌اش را اعلام کنید.
نکته برای مبتدیان
بسیاری از مسلمانان این‌ها را پس از هر نماز تکرار می‌کنند. با چند بار از هرکدام شروع کنید و شمار کامل را بعداً یاد بگیرید.
خواستن هدایت
وقتی مطمئن نیستید، میان دو راه کشیده می‌شوید یا نگرانید ایمانتان پایدار نماند، از این‌ها استفاده کنید.
دعای قرآنیوقتی ایمان شکننده به نظر می‌رسد
دلم را استوار نگه دار
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً
آوانویسی
Rabbana la tuzigh qulubana ba'da idh hadaytana wa hab lana min ladunka rahmah
معنا
پروردگارا، پس از آنکه ما را هدایت کردی دل‌هایمان را منحرف مکن و از سوی خود رحمتی به ما ببخش.
نکته برای مبتدیان
دعایی قرآنی برای روزهایی که از لغزیدن یا گم کردن رشته می‌ترسید.
دعای قرآنیدعایی متعادل برای هر روز
خیر در این دنیا و آخرت
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
آوانویسی
Rabbana atina fid-dunya hasanah wa fil-akhirati hasanah wa qina 'adhaban-nar
معنا
پروردگارا، در دنیا و آخرت به ما نیکی عطا کن و ما را از آتش نگه دار.
نکته برای مبتدیان
دعایی کوتاه از قرآن که هم خیر در زندگی کنونی و هم خیر در زندگی پس از آن را می‌خواهد.
وقتی مضطرب یا زیر فشار هستید
دعا و ذکر آرامشی واقعی می‌آورند. اما جای کمک گرفتن را نمی‌گیرند، وقتی در بحران هستید، به آسیب زدن به خودتان فکر می‌کنید، مورد آزار قرار می‌گیرید یا نمی‌توانید روزتان را بگذرانید. اگر نگرانی مدام شما را به تکرار وضو یا نماز می‌کشاند، صفحه وضو بخشی درباره تردیدهایی دارد که دست برنمی‌دارند، و صفحه سلامت روان نشان می‌دهد از کجا کمک بگیرید.
دعای برگرفته از حدیثوقتی نگرانی، غم، بدهی یا فشار سنگین به نظر می‌رسد
برای اضطراب و اندوه
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحُزْنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ
آوانویسی
Allahumma inni a'udhu bika minal-hammi wal-huzn, wal-'ajzi wal-kasal, wal-bukhli wal-jubn, wa dala'id-dayn wa ghalabatir-rijal
معنا
خدایا، از نگرانی، اندوه، ناتوانی، تنبلی، بخل، ترس، سنگینی بدهی و چیرگی دیگران به تو پناه می‌برم.
نکته برای مبتدیان
این را بگویید و قدم عملی پیش رویتان را هم بردارید: تماس بگیرید، به پزشک مراجعه کنید، به کسی بگویید.
دعای قرآنیپیش از گفت‌وگو یا آزمونی سخت
صبر و گام‌های استوار
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا
آوانویسی
Rabbana afrigh 'alayna sabran wa thabbit aqdamana
معنا
پروردگارا، بر ما صبر فرو ریز و گام‌هایمان را استوار کن.
نکته برای مبتدیان
دعایی قرآنی برای لحظه درست پیش از کاری سخت، وقتی هم‌زمان به صبر و دل و جرئت نیاز دارید.
شکر و توبه
توبه فقط برای شکست‌های بزرگ نیست. بازگشتی معمولی و پیوسته به سوی الله است، صادقانه و با امید.
دعای برگرفته از حدیثصبح، شام یا پس از لغزش
سید الاستغفار
اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ
آوانویسی
Allahumma anta Rabbi la ilaha illa ant, khalaqtani wa ana 'abduk, wa ana 'ala 'ahdika wa wa'dika mastata't...
معنا
خدایا، تو پروردگار منی. به نعمت‌هایت و گناهانم اعتراف می‌کنم، پس مرا ببخش، که هیچ‌کس جز تو گناهان را نمی‌بخشد.
نکته برای مبتدیان
این یکی از یک عبارت آغازین طولانی‌تر است. آن را سطر به سطر یاد بگیرید و در این مدت معنایش را پیش چشمتان داشته باشید.
دعای قرآنیهنگام بازگشت به سوی الله
آمرزش و رحمت
رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ
آوانویسی
Rabbana amanna faghfir lana warhamna wa anta khayrur-rahimin
معنا
پروردگارا، ایمان آوردیم، پس ما را ببخش و بر ما رحم کن، که تو بهترین رحم‌کنندگانی.
نکته برای مبتدیان
دعایی کوتاه از قرآن که ایمان، آمرزش و رحمت را در یک جمله گرد می‌آورد.
پیش از یادگیری یا گفت‌وگویی سخت
پیش از باز کردن کتاب، پرسیدن سؤال یا نشستن با خانواده‌تان، از الله فهم روشن و گفتار نرم بخواهید.
دعای قرآنیپیش از یادگیری، سخن گفتن یا کمک خواستن
آسانی و دل گشاده
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي
آوانویسی
Rabbi ishrah li sadri. Wa yassir li amri. Wahlul 'uqdatan min lisani. Yafqahu qawli.
معنا
پروردگارا، سینه‌ام را برایم گشاده کن، کارم را برایم آسان کن، گره از زبانم بگشا تا سخنم را بفهمند.
نکته برای مبتدیان
این دعای پیامبر موسی (علیه السلام) است. بسیاری از تازه‌مسلمانان پیش از گفت‌وگویی که از آن هراس داشتند آن را می‌گویند.
دعای برگرفته از حدیثپیش از درس خواندن یا کلاس
دانش سودمند
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا
آوانویسی
Allahumma inni as'aluka 'ilman nafi'a, wa rizqan tayyiba, wa 'amalan mutaqabbala
معنا
خدایا، از تو دانش سودمند، روزی پاک و کار پذیرفته می‌خواهم.
نکته برای مبتدیان
پیش از کلاسی درباره اسلام به کار می‌آید و به همان اندازه پیش از کار، مدرسه یا یادگیری یک مهارت.
دعای شخصی با کلمات خودتان
می‌توانید الله را به زبانی بخوانید که واقعاً با آن فکر می‌کنید. فقط در ذهنتان کلمات خودتان را از عبارت‌های قرآنی و نقل‌شده از پیامبر جدا نگه دارید.
دعای شخصیهر زمانی بیرون از قرائت‌های ثابت نماز
کلمات شخصی
برای این مورد متن عربی ثابتی وجود ندارد.
معنا
نمونه: خدایا، هدایتم کن، مرا ببخش، نماز را برایم آسان کن و آدم‌های خوب را در زندگی‌ام قرار ده.
نکته برای مبتدیان
این کلماتی شخصی است، نه دعایی نقل‌شده. آنچه لازم دارید از الله بخواهید، به زبان خودتان و با کلمات خودتان.
عبارت‌های روزمره: معنایشان و پاسخشان
مسلمانان اطرافتان این عبارت‌های کوتاه عربی را در گفت‌وگوهای معمولی به کار می‌برند. هر کارت معنای عبارت، زمان گفتنش و پاسخ آن را اگر پاسخی داشته باشد نشان می‌دهد. هر جا پاسخ فقط ادب رایج است و از متن حدیث نیامده، کارت این را می‌گوید.
- این هفته سه عبارت یاد بگیرید: سلام و پاسخش، بسم‌الله و جزاک‌الله خیراً.
- بعد پاسخ عطسه و «انا لله» را اضافه کنید. این دو پاسخی مشخص دارند یا در لحظه‌ای حساس گفته می‌شوند.
- اگر عربی‌اش یادتان رفت، معنایش را به فارسی بگویید. باز هم سخنی مهربانانه و درست است.
- این صفحه را چاپ کنید یا روی گوشی‌تان باز نگه دارید تا عبارت‌ها خودبه‌خود بر زبانتان بیایند.
السلام علیکم (As-salamu alaykum)
السَّلَامُ عَلَيْكُمْ
معنا
سلام بر شما.
چه وقت گفته می‌شود
وقتی مسلمانی را می‌بینید، به مسجد می‌رسید، وارد خانه‌ای می‌شوید یا تماس تلفنی را شروع می‌کنید.
پاسخعبارت برگرفته از قرآن یا حدیث
و علیکم السلام (و بر شما سلام). می‌توانید «و رحمة الله و برکاته» را هم اضافه کنید (و رحمت الله و برکاتش).
قرآن از شما می‌خواهد به سلام با سلامی بهتر یا دست‌کم همانند آن پاسخ دهید. حدیثی در سنن ابوداود برای هر شکل کامل‌تر پاداش بیشتری ذکر می‌کند.
بسم‌الله (Bismillah)
بِسْمِ اللَّهِ
معنا
به نام الله.
چه وقت گفته می‌شود
پیش از غذا خوردن، پیش از وضو و پیش از شروع هر کار.
پیامبر به پسری که سر سفره‌اش بود فرمود پیش از غذا خوردن نام الله را بر زبان بیاورد.
ان شاء الله (In sha Allah)
إِنْ شَاءَ اللَّهُ
معنا
اگر الله بخواهد.
چه وقت گفته می‌شود
وقتی درباره کاری که قصد انجامش را دارید حرف می‌زنید: «فردا می‌بینمت، ان شاء الله.»
قرآن گفتن آن را برای برنامه‌ها آموزش می‌دهد. مستحب است، نه واجب، و اگر فراموش کردید هر وقت یادتان آمد می‌توانید بگویید. بعضی‌ها آن را به معنای «شاید» مؤدبانه به کار می‌برند. این یک عادت است، نه معنای آن، پس وقتی بگویید که واقعاً قصد انجام آن کار را دارید.
ما شاء الله (Ma sha Allah)
مَا شَاءَ اللَّهُ
معنا
این همان است که الله خواسته است.
چه وقت گفته می‌شود
وقتی چیز خوبی می‌بینید یا می‌شنوید: نوزادی تازه، خانه‌ای تازه، پیشرفت کسی.
این کلمات از قرآن 18:39 آمده‌اند که ادامه می‌دهد: «لا قوة الا بالله» (هیچ نیرویی جز به یاری الله نیست). برای خبر بد، به جای آن «انا لله» بگویید.
الحمدلله (Alhamdulillah)
الْحَمْدُ لِلَّهِ
معنا
همه ستایش از آن الله است.
چه وقت گفته می‌شود
برای شکرگزاری، در پاسخ «حالت چطور است؟» و پس از عطسه.
سبحان‌الله (SubhanAllah)
سُبْحَانَ اللَّهِ
معنا
پاک و منزه است الله.
چه وقت گفته می‌شود
به‌عنوان ذکر در هر زمان، از جمله پس از نماز. بسیاری هم وقتی چیزی شگفت‌زده‌شان می‌کند آن را می‌گویند.
استغفرالله (Astaghfirullah)
أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ
معنا
از الله آمرزش می‌خواهم.
چه وقت گفته می‌شود
پس از لغزشی کوچک، وقتی می‌فهمید کار اشتباهی کرده‌اید، یا به‌عنوان ذکر روزانه.
پیامبر روزی بیش از هفتاد بار آمرزش می‌خواست، پس گفتن آن عادتی معمولی است، نه اعتراف به کاری وحشتناک.
والله (Wallahi)
وَاللَّهِ
معنا
به الله. این یک سوگند است، مانند اینکه بگویید «به الله سوگند می‌خورم.»
چه وقت گفته می‌شود
وقتی کسی می‌خواهد بدانید که حرفش جدی است: «والله، نمی‌دانستم.»
چون سوگند است، آن را برای وقتی نگه دارید که واقعاً منظورتان همین است، و فقط به الله سوگند بخورید، هرگز به کس یا چیز دیگری. قرآن می‌گوید الله شما را برای سوگندهای غیرعمدی بازخواست نمی‌کند، اما مذاهب درباره اینکه کدام سوگندهای سرسری غیرعمدی به شمار می‌آیند اختلاف دارند، پس اگر مطمئن نیستید از یک استاد بپرسید. اگر سوگندی واقعی را برای انجام دادن یا انجام ندادن کاری بشکنید، کفاره آن غذا دادن یا پوشاندن ده فقیر است، یا اگر نمی‌توانید، سه روز روزه.
جزاک‌الله خیراً (Jazak Allahu khayran)
جَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا
معنا
الله به تو پاداش خیر دهد.
چه وقت گفته می‌شود
برای تشکر از کسی که به شما کمک کرده یا لطفی در حقتان کرده است.
پاسخادب رایج، نه متنی از سنت
«و ایاک» یا «و ایاکم» (و به تو نیز)، یا «و انتم فجزاکم الله خیراً» (و الله به شما هم پاداش خیر دهد).
حدیثی در جامع ترمذی این کلمات را کامل‌ترین شیوه تشکر از کسی می‌داند. این حدیث حسن دانسته شده است.
بارک‌الله فیک (Barak Allahu fik)
بَارَكَ اللَّهُ فِيكَ
معنا
الله به تو برکت دهد.
چه وقت گفته می‌شود
برای تشکر از کسی یا دلگرمی دادن به او.
پاسخادب رایج، نه متنی از سنت
«و فیک» (و به تو نیز).
این کلمات به دعای خیری که پیامبر در عروسی‌ها می‌گفت نزدیک است (کارت عروسی را در پایین ببینید). پاسخ کوتاه آن ادب رایج است.
یرحمک‌الله (Yarhamuk Allah)، پس از عطسه
يَرْحَمُكَ اللَّهُ
معنا
الله به تو رحم کند.
چه وقت گفته می‌شود
وقتی کسی کنارتان عطسه می‌کند و «الحمدلله» می‌گوید.
پاسخعبارت برگرفته از قرآن یا حدیث
کسی که عطسه کرده پاسخ می‌دهد: «یهدیکم الله و یصلح بالکم» (الله شما را هدایت کند و کارتان را سامان دهد).
هر سه جمله از یک حدیث در صحیح بخاری آمده است.
آمین (Ameen)
آمِين
معنا
خدایا، اجابت کن.
چه وقت گفته می‌شود
پس از اینکه کسی دعا می‌کند، و در نماز جماعت وقتی امام سوره فاتحه را تمام می‌کند و «آمین» می‌گوید.
دو حدیث در صحیح بخاری و صحیح مسلم به کسانی که پشت سر امام نماز می‌خوانند می‌گویند وقتی امام «آمین» گفت، آن‌ها هم بگویند. اگر درباره گفتن آن در نماز خودتان پرسشی دارید، از یک استاد بپرسید.
انا لله و انا الیه راجعون (Inna lillahi wa inna ilayhi raji'un)
إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
معنا
به‌راستی ما از آن الله هستیم و به سوی او بازمی‌گردیم.
چه وقت گفته می‌شود
وقتی خبر مرگ یا هر فقدانی را می‌شنوید، بزرگ یا کوچک.
این کلمات از قرآن 2:156 است. حدیثی در صحیح مسلم دعایی کوتاه به آن می‌افزاید: «اللهم أجرنی فی مصیبتی و اخلف لی خیراً منها» (خدایا، در این مصیبت به من پاداش بده و بهتر از آن را جایگزینش کن).
انّ لله ما اخذ (Inna lillahi ma akhadha)، برای دلداری به داغدار
إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى
معنا
آنچه الله می‌گیرد از آن اوست و آنچه می‌دهد نیز از آن اوست. هر چیزی نزد او زمانی معین دارد.
چه وقت گفته می‌شود
برای دلداری دادن به کسی پس از مرگ عزیزی.
پیامبر این کلمات را برای دخترش فرستاد، وقتی فرزند او در حال جان دادن بود، و به او سفارش کرد صبر کند و به پاداش امید داشته باشد. خود پیامبر هم گریست و اشک‌هایش را رحمت نامید. گفتن «خیلی متأسفم» و نشستن کنار خانواده هم کاری درست است.
لا بأس، طهور ان شاء الله (La ba's, tahurun in sha Allah)، هنگام عیادت بیمار
لَا بَأْسَ طَهُورٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
معنا
آسیبی نیست، اگر الله بخواهد مایه پاکی است. این ترجمه‌ای تحت‌اللفظی است؛ ترجمه Sunnah.com این است: «آسیبی به تو نخواهد رسید! الله شفایت دهد!»
چه وقت گفته می‌شود
وقتی به دیدن کسی می‌روید که بیمار است.
استودع الله دینک (Astawdi'ullaha dinaka)، هنگام بدرقه مسافر
أَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكَ وَأَمَانَتَكَ وَخَوَاتِيمَ عَمَلِكَ
معنا
دینت، امانت‌هایت و پایان کارهایت را به الله می‌سپارم.
چه وقت گفته می‌شود
وقتی کسی راهی سفر می‌شود.
عبارت کامل این است: «استودع الله دینک و امانتک و خواتیم عملک» (Astawdi'ullaha dinaka wa amanataka wa khawatima 'amalik). حدیثی در جامع ترمذی که حسن دانسته شده، نقل می‌کند که پیامبر این را می‌گفت.
بارک الله لک و بارک علیک (Barak Allahu laka wa baraka 'alayka)، در عروسی
بَارَكَ اللَّهُ لَكَ وَبَارَكَ عَلَيْكَ وَجَمَعَ بَيْنَكُمَا فِي خَيْرٍ
معنا
الله به تو برکت دهد، برکتش را بر تو فرو فرستد و شما دو نفر را در خیر کنار هم نگه دارد.
چه وقت گفته می‌شود
برای تبریک به کسی که تازه ازدواج کرده است.
عبارت کامل با «و جمع بینکما فی خیر» (wa jama'a baynakuma fi khayr) پایان می‌یابد. این تبریک خود پیامبر است، در حدیثی در سنن ابوداود که صحیح دانسته شده است.
عید مبارک، یا تقبل الله منا و منکم (Taqabbal Allahu minna wa minkum)
تَقَبَّلَ اللَّهُ مِنَّا وَمِنْكُمْ
معنا
عیدتان مبارک. الله از ما و از شما بپذیرد.
چه وقت گفته می‌شود
در روزهای عید.
پاسخادب رایج، نه متنی از سنت
همان کلمات را برگردانید، یا بگویید عید مبارک.
یاران پیامبر در عید با «الله از ما و از شما بپذیرد» به هم تبریک می‌گفتند، و هر تبریک نیکویی، از جمله عید مبارک، درست است. مردم پس از اینکه کسی نماز می‌خواند، روزه می‌گیرد یا صدقه می‌دهد هم به‌عنوان آرزوی خیر «تقبل الله» (الله بپذیرد) می‌گویند.
صلی الله علیه و سلم (Sallallahu 'alayhi wa sallam)
صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
معنا
درود و سلام الله بر او باد. در انگلیسی می‌گویند «peace be upon him».
چه وقت گفته می‌شود
وقتی نام پیامبر محمد را می‌گویید، می‌شنوید یا می‌خوانید.
قرآن به مؤمنان می‌گوید بر پیامبر درود و سلام بفرستند. صفحه پرسش و پاسخ، شکل‌های کوتاه‌شده‌ای مانند SAW و PBUH را توضیح می‌دهد.
کلماتی که ممکن است از زبان‌های دیگر بشنوید
بسیاری از مسلمانان کانادا در خانه به اردو، بنگالی، فارسی، ترکی یا عربی حرف زده‌اند و چند کلمه روزمره از این زبان‌ها در گفت‌وگوهایشان می‌آید. این‌ها اصطلاح دینی نیستند و کسی انتظار ندارد شما آن‌ها را به کار ببرید.
- نماز (Namaz):
- نماز (صلات)، در فارسی، اردو، ترکی و بنگالی
- روزه (Roza):
- روزه (صوم)، در فارسی و اردو
- ابّو یا ابی (Abbu, abi):
- بابا
- امّی (Ammi):
- مامان، در اردو و دیگر زبان‌های جنوب آسیا
- اخی (Akhi):
- برادرم، در عربی، کلمه‌ای دوستانه میان مردان
- اختی (Ukhti):
- خواهرم، در عربی، کلمه‌ای دوستانه میان زنان
- حبیبی (Habibi):
- عزیزم، در عربی (برای زن: حبیبتی)، محبتی روزمره
- Bhai (بھائی):
- برادر، در اردو، هندی و بنگالی، که اغلب پس از نام کسی می‌آید
راهنمای فشرده روزانه
پس از نماز
سبحان‌الله، الحمدلله و الله اکبر را آرام بگویید. وقتی این کار برایتان جا افتاد، شمار کامل را اضافه کنید.
وقتی زیر فشار هستید
یک دعای کوتاه بخوانید، نفس بکشید، سپس یک کار عملی انجام دهید: به فردی امن زنگ بزنید، از خطر دور شوید یا کمک بخواهید.
پیش از یادگیری
پیش از کلاس، کتاب یا گفت‌وگویی سخت، از الله دانش سودمند و دلی گشاده بخواهید.
منابع استفاده‌شده
ارجاع‌های این صفحه بررسی شده‌اند. متن حدیث، آوانویسی و هر چیز شخصی همچنان به بررسی فردی واجد شرایط نیاز دارد.
- قرآن 1: سوره فاتحهمنبع قرآن
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
منبع متن عربی سوره فاتحه که در قرائت نماز و در دعای هدایت به کار رفته است. عبارت فارسی ترجمه معناست.
- قرآن 2:186: الله نزدیک استمنبع قرآن
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
برای این یادآوری به آن استناد شده که می‌توانید مستقیماً الله را بخوانید. عبارت نمونه در راهنما به‌عنوان دعای نقل‌شده ارائه نشده است.
- قرآن 2:201: ربنا آتنامنبع قرآن
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
منبع دعای قرآنی که خیر در این دنیا و آخرت را می‌خواهد. عبارت فارسی ترجمه معناست.
- قرآن 2:250: صبر و استواریمنبع قرآن
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
منبع دعای قرآنی که پیش از کاری سخت صبر و گام استوار می‌خواهد.
- قرآن 3:8: دل‌های استوارمنبع قرآن
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
منبع دعای قرآنی که از الله می‌خواهد پس از هدایت دل را منحرف نکند.
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
منبع دعای قرآنی که پیش از گفت‌وگویی سخت دل گشاده، آسانی، گفتار روشن و فهمیده شدن می‌خواهد.
- قرآن 23:109: آمرزش و رحمتمنبع قرآن
Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن
منبع دعای قرآنی که آمرزش و رحمت می‌خواهد.
- صحیح مسلم 597a: ذکر پس از نمازمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
منبع الگوی ذکر پس از نماز و عبارت‌های اصلی آن در «راهنمای دعا و ذکر».
- صحیح بخاری 6306: سید الاستغفارمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
منبع دعای توبه که به سید الاستغفار شناخته می‌شود.
- صحیح بخاری 6369: دعای اضطراب و اندوهمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
منبع دعایی که از نگرانی، اندوه، ناتوانی، تنبلی، بدهی و چیرگی دیگران پناه می‌جوید.
- سنن ابن ماجه 925: دعای دانش سودمندمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
منبع دعایی که دانش سودمند، روزی پاک و کار پذیرفته می‌خواهد.
- فروشگاه Darussalam در بریتانیافروشگاه ناشر
Darussalam UK - ناشر کتاب‌های اسلامی
فروشگاه ناشر که به جای نسخه‌های پی‌دی‌اف بی‌نام برای کتاب‌های دعا و ذکر به کار رفته است. این سایت فروشگاه Darussalam در بریتانیاست و قیمت‌ها به‌طور پیش‌فرض به پوند است.
- 9-8-8: خط کمک بحران خودکشیپشتیبانی بحران
Centre for Addiction and Mental Health (CAMH), funded by the Government of Canada - پشتیبانی بحران
خط کمک ملی بحران خودکشی کانادا. با 9-8-8 تماس بگیرید یا پیامک بزنید، 24 ساعت شبانه‌روز، همه روزهای سال، به انگلیسی و فرانسوی. با مدیریت CAMH و بودجه دولت کانادا. بررسی‌شده در 23 سپتامبر 2026.
Sunnah.com - مرجع حدیث
سنن ابوداود 499 (عبدالله بن زید): عبارت‌های اذان و اقامه، آن‌گونه که در خواب به او آموخته شد و پیامبر آن را تأیید کرد. آلبانی آن را حسن صحیح دانسته است.
- صحیح مسلم 385: پاسخ عبارت به عبارتمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
صحیح مسلم 385 (عمر): هر عبارت اذان را تکرار کنید و هنگام «به سوی نماز بشتابید» و «به سوی رستگاری بشتابید» بگویید «هیچ نیرو و توانی جز به یاری الله نیست». صحیح.
- صحیح مسلم 384: پاسخ دادن به اذانمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
صحیح مسلم 384 (عبدالله بن عمرو): وقتی صدای مؤذن را شنیدید، همان را که می‌گوید بگویید، سپس بر پیامبر درود بفرستید و از الله برای او وسیله را بخواهید. صحیح.
- صحیح بخاری 614: دعای پس از اذانمرجع حدیث
Sunnah.com - مرجع حدیث
صحیح بخاری 614 (جابر): دعای «اللهم رب هذه الدعوة التامة» پس از شنیدن اذان. صحیح.
- قرآن 62:9: ندای نماز جمعهمرجع قرآن
Quran.com - مرجع قرآن
هنگامی که روز جمعه برای نماز ندا داده شد، به سوی یاد الله بشتابید و داد و ستد را رها کنید (سوره جمعه 62:9).
Sunnah.com - مرجع حدیث
صحیح مسلم 591 (ثوبان): پیامبر پس از پایان نماز سه بار آمرزش می‌خواست و می‌گفت «اللهم أنت السلام ومنک السلام، تبارکت یا ذا الجلال والإکرام». صحیح.