روزه و رمضان

رمضان (واژه‌نامه) نهمین ماه تقویم قمری اسلامی است و مسلمانان در همه جا آن را برتر از بقیه سال می‌دانند. ماهی است که قرآن نخستین بار در آن بر پیامبر محمد (صلی الله علیه و سلم) نازل شد. روزه (واژه‌نامه) گرفتن در آن یکی از پنج رکن اسلام است، یعنی از هر مسلمانی که توانایی دارد انتظار می‌رود آن را انجام دهد.

مسلمانان هر روز از سپیده‌دم (فجر) تا غروب (مغرب) روزه می‌گیرند: تا وقتی خورشید بالاست نه غذا، نه نوشیدنی و نه رابطه جنسی. خوردن بخش دیدنی آن است. بقیه ماه درباره عبادت، بخشندگی و بیشتر از همیشه بودن در کنار مسلمانان دیگر است.

بسیاری از مسلمانان رمضان را بهترین ماه سالشان می‌دانند. همه جامعه برای نمازهای شبانه (تراویح) می‌آیند، خانواده‌ها و دوستان برای افطار (وعده‌ای که روزه را با آن باز می‌کنند) دور هم جمع می‌شوند و تفاوت را در فضا حس می‌کنید. مساجد پر می‌شوند، مردم بیشتر می‌بخشند و همه هم‌زمان روی یک چیز کار می‌کنند.

نخستین رمضان شما احتمالاً هم هیجان‌انگیز و هم کمی نگران‌کننده خواهد بود. آیا واقعاً می‌شود تمام روز بدون آب ماند؟ چه بخورم؟ این‌ها چطور با کار یا برنامه کلاس جور می‌شود؟ این‌ها پرسش‌هایی طبیعی‌اند و هر سال میلیون‌ها نفر این ماه را پشت سر می‌گذارند، از جمله بسیاری که دقیقاً همین‌جا ایستاده بودند. هر روز را جداگانه بگذرانید. الله به تلاش صادقانه پاداش می‌دهد، نه به نمایش.

روزه (صوم) از فجر (سپیده‌دم) آغاز می‌شود و در مغرب (غروب) پایان می‌یابد. جزئیات:

چه چیزی روزه را باطل می‌کند: - خوردن یا نوشیدن عمدی هر چیزی - رابطه جنسی در ساعات روزه - بوسیدن یا لمسی که به انزال بینجامد. در مذهب حنفی این کار روزه را باطل می‌کند و آن روز بعداً قضا می‌شود - استفراغ عمدی

چه چیزی روزه را باطل نمی‌کند: - خوردن یا نوشیدن از روی فراموشی. اگر واقعاً فراموش کرده بودید روزه‌اید، روزه‌تان همچنان درست است، پس روز را تمام کنید - قورت دادن آب دهان - بوسیدن یا در آغوش گرفتن میان همسران که از آن فراتر نرود. پیامبر (صلی الله علیه و سلم) در حال روزه همسرانش را می‌بوسید و در آغوش می‌گرفت و از همه بر خواسته‌اش مسلط‌تر بود (صحیح بخاری 1927). مذهب حنفی آن را فقط وقتی جایز می‌داند که نگران نباشید به بیش از آن بینجامد - مسواک زدن (هرچند بسیاری از مسلمانان مسواک چوبی را ترجیح می‌دهند یا با دقت مسواک می‌زنند تا خمیردندان را قورت ندهند) - دوش گرفتن یا شنا کردن، به شرطی که آب قورت ندهید - تزریق در پوست، عضله یا رگ که غذا نباشد، طبق نظر مجمع بین‌المللی فقه اسلامی (بخش «داروها و آزمایش‌های پزشکی» را در پایین ببینید) - چشیدن غذا بدون قورت دادن برای آشپزی، هرچند آن را به حداقل برسانید

نیت: هر روز پیش از فجر نیت روزه کنید. نیت در دل انجام می‌شود و عبارت مشخصی لازم ندارد. همین که تصمیم بگیرید «فردا برای رضای الله روزه می‌گیرم» کافی است.

اگر ناخواسته روزه‌تان را شکستید: اگر واقعاً فراموش کردید و خوردید یا نوشیدید، به محض یادآوری دست نگه دارید و روزه را ادامه دهید. پیامبر (صلی الله علیه و سلم) فرمود الله به شما خوراند و نوشاند، پس روزه‌تان همچنان درست است (صحیح بخاری 1933).

اگر عمداً و بدون عذر موجه روزه‌تان را شکستید: آن روز را پس از رمضان قضا کنید (به این کار قضا می‌گویند). برخی از راه‌های شکستن عمدی روزه جریمه‌ای سنگین‌تر (کفاره) هم دارند و مذاهب درباره اینکه کدام‌ها، اختلاف دارند. مذهب حنفی خوردن، نوشیدن و رابطه جنسی عمدی را شامل می‌داند و مذهب شافعی فقط رابطه جنسی را. پرسش‌های متداول درباره شکستن عمدی روزه بیشتر توضیح می‌دهد و عالمی می‌تواند به شما بگوید چه چیزی بر عهده دارید. اگر به دلیلی موجه مانند بیماری یا سفر روزه را شکستید، بعداً قضا می‌کنید و چیز دیگری بر عهده‌تان نیست.

ساعات روزه به محل زندگی و فصل سال بستگی دارد. برای نمونه در تورنتو، روزه رمضان از حدود 11 ساعت در زمستان تا بیش از 16 ساعت در تابستان طول می‌کشد. این نوسان طبیعی است. مسلمانان در همه جا به اندازه روشنایی روزی که دارند روزه می‌گیرند. در مناطق شمالی‌تر، روزه‌های تابستان می‌تواند 18 ساعت یا بیشتر طول بکشد و پرسش‌های متداول درباره روزهای طولانی روزه گزینه‌ها را توضیح می‌دهد.

اسلام در این باره مهربان و واقع‌بین است. روزه بر هر مسلمان عاقل و بالغ واجب است و برای هر کسی که روزه به او آسیب بزند معافیت‌های روشنی وجود دارد.

معافیت‌های موقت (روزهای ازدست‌رفته را پس از رمضان قضا می‌کنید). قرآن می‌گوید هر کس بیمار یا در سفر است «به همان تعداد، روزهای دیگری پس از رمضان روزه بگیرد» (2:184، ترجمه معنا).

• بیماری: اگر روزه بیماری‌تان را بدتر کند یا بهبودتان را کند کند، معاف هستید. این شامل بیماری‌های روانی هم می‌شود، نه فقط جسمی.
• اختلال‌های خوردن: اختلال خوردن بیماری است، پس معافیت بیماری شامل آن می‌شود. انجمن رژیم‌شناسی بریتانیا (British Dietetic Association) یادآوری می‌کند که روزه ممکن است محدود کردن غذا را عادی جلوه دهد، بازگشت بیماری را پنهان کند یا به پرخوری هنگام افطار بینجامد. پیش از هر تصمیمی درباره رمضان با تیم درمانی‌تان صحبت کنید و درباره وضعیت خودتان به‌طور خصوصی از عالمی بپرسید. همچنان می‌توانید با نماز، قرآن، دعا و بخشش در رمضان سهیم باشید. مرکز ملی اطلاعات اختلال‌های خوردن کانادا (NEDIC) خط کمک رایگانی به شماره 1-866-633-4220 دارد.
• سفر: اگر در سفری با فاصله قابل توجه از خانه هستید، می‌توانید روزه را بشکنید و روزها را بعداً قضا کنید. قرآن آن را روشن می‌گوید: «الله برای شما آسانی می‌خواهد و برای شما سختی نمی‌خواهد» (2:185).
• عادت ماهانه و خونریزی پس از زایمان: زنان در این دوران‌ها روزه نمی‌گیرند و روزها را بعداً قضا می‌کنند.
• بارداری و شیردهی: اگر زنی برای سلامت خودش یا کودکش نگران باشد، می‌تواند روزه را بشکند. روزها را بعداً قضا می‌کند. علما درباره اینکه آیا برای هر روز باید به یک نیازمند غذا هم بدهد اختلاف دارند، پس درباره وضعیت خودتان بپرسید.

معافیت‌های ماندگار (به جای آن برای هر روز به یک نیازمند غذا می‌دهید که فدیه نامیده می‌شود). قرآن می‌گوید کسانی که فقط با سختی بسیار می‌توانند روزه بگیرند، می‌توانند آن را «با غذا دادن به یک نیازمند برای هر روزی که روزه نگرفته‌اند» جبران کنند (2:184، ترجمه معنا). خیریه‌ها هر سال مبلغی نقدی تعیین می‌کنند: Islamic Relief Canada برای سال 2026 برای هر روزه ازدست‌رفته 15 دلار کانادا تعیین کرده است. فدیه برای ناتوانی‌ای است که انتظار می‌رود ماندگار باشد، یعنی اکنون نمی‌توانید روزه بگیرید و انتظار نمی‌رود بعداً بتوانید روزها را قضا کنید. اگر ممکن است بعداً بتوانید روزها را قضا کنید، به جای پرداخت، آن‌ها را قضا می‌کنید.

• بیماری طولانی‌مدت: وقتی پزشکتان انتظار ندارد روزه برایتان بی‌خطر شود. داشتن یک بیماری یا مصرف روزانه دارو به‌تنهایی شما را در این گروه قرار نمی‌دهد.
• پیری: اگر روزه برای سالمندی واقعاً بیش از حد سخت است.

دیابت. داشتن دیابت به‌خودی‌خود شما را برای همیشه معاف نمی‌کند. Diabetes Canada می‌گوید بسیاری از کسانی که دیابتشان خوب کنترل شده می‌توانند با نظر پزشک روزه بگیرند. همچنین می‌گوید برخی افراد نباید روزه بگیرند، برای نمونه کسانی که دیابت نوع 1 کنترل‌نشده دارند، در سه ماه گذشته افت شدید قند خون داشته‌اند، اخیراً دچار کتواسیدوز دیابتی شده‌اند، دیالیز کلیه می‌شوند، یا در دوران بارداری با انسولین درمان می‌شوند. این نهاد توصیه می‌کند کسانی که دیابت نوع 1 خوب کنترل‌شده دارند نیز روزه نگیرند.

Diabetes Canada توصیه می‌کند یک تا سه ماه پیش از رمضان به تیم درمان دیابت خود مراجعه کنید. با هم می‌توانید بر سر برنامه‌ای کتبی برای دوزهای دارو، وعده‌های غذایی و اندازه‌گیری قند خون توافق کنید. برنامه باید بگوید چه زمانی روزه را بشکنید. Diabetes Canada این موارد را برمی‌شمارد: قند خون پایین، قند خون بالا همراه با علائم، و در دیابت نوع 2، استفراغ، اسهال یا احساس ضعف هنگام برخاستن. در دیابت نوع 1، کتون خون بالاتر از 0.6 mmol/L را ذکر می‌کند. شکستن روزه در این لحظه دقیقاً همان چیزی است که معافیت بیماری برای آن است. همان‌طور که تیم درمان دیابتتان توصیه می‌کند، چیزی برای درمان افت قند همراه داشته باشید.

اگر پزشکتان به شما بگوید امسال در رمضان روزه نگیرید، آن روزها بیماری به شمار می‌آیند و هر وقت توانستید بعداً قضا می‌کنید. فدیه برای کسی است که انتظار نمی‌رود بتواند روزه بگیرد یا روزها را قضا کند. اینکه کدام برای شما صدق می‌کند پرسشی است برای یک عالم، همراه با نظر پزشکتان. این اطلاعات کلی است، نه توصیه پزشکی.

کسانی که هنوز مکلف نیستند:

• کودکان: پیش از بلوغ روزه واجب نیست، هرچند بسیاری از خانواده‌ها به کودکان اجازه می‌دهند با روزه‌های نیمه تمرین کنند.
• تازه‌مسلمانان: معافیت جداگانه‌ای برای تازه‌مسلمانان وجود ندارد. معافیت‌های معمول برای بیماری و سختی مانند هر کس دیگری شامل شما هم می‌شود، پس اگر نخستین رمضان برایتان سنگین است، درباره وضعیتتان با استادی صحبت کنید. اگر در میانه رمضان مسلمان شدید، روزه‌های پیش از شهادتین بر عهده‌تان نیست. همان‌طور که پاسخی از SeekersGuidance توضیح می‌دهد، مذهب شافعی قضای روزی را که در آن مسلمان شدید مستحب (سنت) می‌داند، نه واجب. مذاهب دیگر درباره آن روز جزئیات خودشان را دارند، پس از استادی بپرسید و اگر می‌توانید از سپیده‌دم بعدی روزه بگیرید.

اصلی که زیر همه این‌هاست: اسلام از شما نمی‌خواهد به خودتان آسیب بزنید. اگر روزه خطری واقعی برای سلامتتان است، باید روزه را بشکنید و هر عالمی همین را به شما می‌گوید. اگر نگرانی‌ای دارید با پزشکتان صحبت کنید.

بسیاری از مردم هر روز دارو مصرف می‌کنند. لطفاً برای حفظ روزه‌تان اسپری تنفسی، انسولین یا هیچ دوز لازم دیگری را کنار نگذارید. اگر در طول روز به دارویی نیاز دارید، معافیت بیماری شامل شما می‌شود و قرآن می‌گوید الله برای شما آسانی می‌خواهد، نه سختی (2:185).

پیش از رمضان فهرست داروهایتان را بنویسید و از پزشک یا داروسازتان بپرسید آیا می‌توان دوزی را به سحری و افطار منتقل کرد. خودتان دارویی را تغییر ندهید یا قطع نکنید. اگر دوزی قابل جابه‌جایی نیست، آن را مصرف کنید و از حکم بیماری پیروی کنید: آن روز را بعداً قضا کنید، یا اگر این نیاز ماندگار است، درباره فدیه از عالمی بپرسید.

در سال 1997 مجمع بین‌المللی فقه اسلامی، نهادی از فقیهان بسیاری از کشورهای مسلمان، این موارد را باطل‌کننده روزه ندانست:

• قطره چشم و قطره گوش
• قطره یا اسپری بینی، اگر چیزی قورت داده نشود
• قرص‌هایی که زیر زبان گذاشته می‌شوند، اگر چیزی قورت داده نشود
• تزریق در پوست، عضله یا رگ، به جز مایعات تغذیه‌ای
• اکسیژن، کارهای دندان‌پزشکی و دهان‌شویه، اگر چیزی قورت داده نشود
• کرم‌ها، پمادها و چسب‌های پوستی

همان مصوبه برخی پرسش‌ها را برای بررسی بیشتر باز گذاشت، از جمله اسپری‌های آسم، نمونه‌گیری خون، حجامت و دیالیز کلیه. همچنین می‌گوید پزشک تنها وقتی باید پیشنهاد کند درمان به بیرون از ساعات روزه منتقل شود که این تأخیر آسیبی نزند. فهرست آن از تزریق‌هایی که روزه را باطل نمی‌کنند، تغذیه از راه سرم را شامل نمی‌شود.

اسپری‌های آسم نمونه روشنی از اختلاف است. دارالافتای مصر می‌گوید استفاده از اسپری آسم روزه را باطل نمی‌کند. پاسخی شافعی از SeekersGuidance می‌گوید باطل می‌کند، و اینکه باز هم هر وقت لازم داشتید می‌توانید از آن استفاده کنید و آن روز را بعداً قضا کنید. در هر حال، هر وقت به اسپری‌تان نیاز داشتید از آن استفاده کنید.

آزمایش خون نمونه دیگری است. راهنمایی حنفی از SeekersGuidance گرفتن خون برای آزمایش را جزو چیزهایی می‌شمارد که روزه را باطل نمی‌کنند. مجمع فقه این پرسش را حل نکرد و مذهب حنبلی بر این است که حجامت، که آن هم خون می‌گیرد، روزه را باطل می‌کند. اگر می‌توانید، آزمایش خون معمولی را بیرون از ساعات روزه انجام دهید و از استادتان بپرسید از کدام دیدگاه پیروی کنید.

اسپری‌های بینی هم محل اختلاف‌اند. پاسخ شافعی می‌گوید قطره چشم روزه را باطل نمی‌کند، اما اسپری بینی‌ای که به حفره سینوس برسد باطل می‌کند، در حالی که فهرست مجمع فقه اسپری بینی را اگر چیزی قورت داده نشود مجاز می‌داند. درباره اسپری‌ها و قطره گوش از استادی از مذهب خودتان بپرسید.

این اطلاعات کلی است، نه توصیه پزشکی یا حکمی برای وضعیت شما. پرسش دینی را نزد استادی واجد شرایط و پرسش پزشکی را نزد پزشک یا داروسازتان ببرید.

دو وعده غذایی روزه روزانه را در بر می‌گیرند: سحری (وعده پیش از سپیده‌دم) و افطار (وعده هنگام غروب برای باز کردن روزه).

سحری پیش از فجر (سپیده‌دم) خورده می‌شود و بسیار توصیه شده است. پیامبر (صلی الله علیه و سلم) فرمود: «سحری بخورید، زیرا در آن برکت است» (صحیح بخاری 1923). آنچه کمک می‌کند:

• غذاهایی بخورید که آرام انرژی آزاد می‌کنند و شما را در طول روز سرپا نگه می‌دارند: جو دوسر، نان سبوس‌دار، تخم‌مرغ، ماست، میوه‌هایی مانند موز و آجیل.
• آب کافی بنوشید. زیاد آب بخورید. از غذاهای خیلی شور یا شیرین که بعداً تشنه‌ترتان می‌کنند بگذرید.
• ساده نگهش دارید. سحری لازم نیست ضیافت باشد. وعده‌ای متعادل و میانه همان چیزی است که می‌خواهید.
• زنگ ساعت را تنظیم کنید: حدود 30-45 دقیقه پیش از فجر، تا بدون عجله غذا بخورید و نماز صبح را هم به‌موقع بخوانید.

افطار وعده‌ای است که هنگام غروب روزه را با آن باز می‌کنید. سنت (روش پیامبر) این است که آن را با خرما یا آب باز کنید (سنن ابوداود 2356، که آلبانی آن را حسن صحیح دانسته است). خرما پس از روزی طولانی قند طبیعی سریع هم به شما می‌دهد. سپس نماز مغرب را می‌خوانید و بعد غذای اصلی را می‌خورید.

نکته‌های کاربردی برای افطار:

• سبک شروع کنید. معده‌تان در طول روز جمع شده است. با خرما، آب و شاید سوپ شروع کنید و غذای اصلی را برای پس از مغرب بگذارید.
• پرخوری نکنید. وسوسه‌اش واقعی است و هم هدف روزه را از بین می‌برد و هم حالتان را بد می‌کند.
• افطارهای جمعی از بهترین بخش‌های رمضان‌اند. بسیاری از مساجد افطار رایگان می‌دهند و همسایه‌ها و دوستان یکدیگر را دعوت می‌کنند. اگر تازه آمده‌اید، این آسان‌ترین فضای سال برای آشنا شدن با مردم است.
• آماده کردن غذا از قبل رمضان را خیلی آسان‌تر می‌کند. آشپزی از پیش یعنی وقتی خسته و گرسنه‌اید کار کمتری دارید.

روزه تمرین انضباط و شکرگزاری است و قرار نیست شما را از پا بیندازد. در حالی که روی روحتان کار می‌کنید، مراقب بدنتان هم باشید.

دوری از خوردن و نوشیدن بخش دیدنی آن است. آنچه رمضان واقعاً برای آن است تغییر خود شماست. قرآن می‌گوید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، روزه بر شما مقرر شد همان‌گونه که بر کسانی که پیش از شما بودند مقرر شد، تا پرهیزگار شوید (تقوا)» (2:183).

تقوا، یعنی آگاهی از الله و از حضور او، هدف است. روزه خویشتن‌داری را تمرین می‌دهد، به شما یاد می‌دهد خواسته‌تان را به تأخیر بیندازید و هشیارتان نگه می‌دارد که الله کارهایتان را می‌بیند. وقتی از غذایی می‌گذرید که هیچ‌کس هرگز نمی‌فهمید خورده‌اید، یعنی این تمرین دارد جواب می‌دهد.

رمضان زمان عبادت بیشتر هم هست. بسیاری از مسلمانان:

• در طول ماه کل قرآن را می‌خوانند، تقریباً روزی یک جزء
• نماز تراویح می‌خوانند، نمازهای ویژه شبانه در مسجد که در طول ماه کل قرآن در آن از آغاز تا پایان خوانده می‌شود
• بیشتر دعا می‌کنند
• سخاوتمندانه صدقه می‌دهند. رمضان زمانی است که مسلمانان بیش از همیشه می‌بخشند و بسیاری زکات سالانه (صدقه واجب) خود را در آن می‌پردازند
• در جست‌وجوی شب قدر هستند، شبی که در یکی از شب‌های فرد ده شب آخر رمضان است. قرآن آن را «بهتر از هزار ماه» می‌خواند (97:3) و بسیاری از مسلمانان هر ده شب را با عبادت بیشتر می‌گذرانند

رمضان همدلی هم می‌آموزد. گرسنگی عمدی چیزی درباره آنچه میلیون‌ها نفر هر روز با آن زندگی می‌کنند به شما می‌گوید. بیشتر مردم می‌بینند که پس از پایان ماه هم بیشتر می‌بخشند.

سعی نکنید همه این‌ها را در نخستین رمضانتان انجام دهید. روزه بگیرید و یکی دو کار اضافه انتخاب کنید. سال بعد و سال پس از آن می‌توانید بیشتر اضافه کنید. اخلاص از حجم کار مهم‌تر است.

پس از 29 یا 30 روز روزه، رمضان با یکی از دو جشن بزرگ اسلامی پایان می‌یابد: عید فطر (جشن گشودن روزه). روز شادی، شکرگزاری و جامعه است.

عید با نماز جماعت ویژه‌ای آغاز می‌شود، معمولاً صبح در مساجد، مراکز اجتماعی یا فضاهای باز. نماز همراه با خطبه است و پس از آن نوبت تبریک‌ها، در آغوش گرفتن‌ها و آرزوهای خوب است. مسلمانان با گفتن «عید مبارک!» به یکدیگر تبریک می‌گویند.

برخی از سنت‌های عید فطر:

• زکات فطر: پیش از نماز عید، هر مسلمان (یا سرپرست خانواده از طرف هر یک از اعضا) صدقه کوچکی به نام زکات فطر می‌دهد. این یعنی هیچ‌کس در جامعه عید را بدون غذا و آبرو نمی‌گذراند. راهنمای مقدماتی مؤسسه یقین مقدار آن را حدود سه کیلوگرم از یک غذای اصلی برای هر نفر می‌داند. معمولاً مسجدتان مبلغ نقدی محلی را اعلام می‌کند.
• لباس نو یا بهترین لباس: بسیاری از مسلمانان بهترین یا تازه‌ترین لباس‌هایشان را برای عید می‌پوشند. این یک جشن است و آراستگی بخشی از آن است.
• خوردن پیش از نماز: برخلاف ماهی که تازه پشت سر گذاشته‌اید، پیش از رفتن به نماز عید چیزی می‌خورید، اغلب خرما، همان‌طور که پیامبر (صلی الله علیه و سلم) می‌کرد (صحیح بخاری 953). این تضاد عمدی است.
• دیدار با خانواده و دوستان: عید اجتماعی است. مردم به دیدار خویشاوندان می‌روند، با هم غذا می‌خورند و هدیه می‌دهند، به‌ویژه به کودکان.
• شیرینی‌ها و غذاهای ویژه: هر فرهنگی خوراکی‌های عید خودش را دارد. معمول (شیرینی خرمایی) در خاورمیانه، شیرخرما در جنوب آسیا، باقلوای ترکی.

عید می‌تواند برای یک تازه‌مسلمان بسیار پرمعنا باشد. اگر خانواده مسلمانی ندارید که عید را با آن‌ها بگذرانید، در مسجدتان بگویید، چون خانواده‌های زیادی خوشحال می‌شوند شما را سر سفره‌شان داشته باشند. برنامه‌های جمعی عید معمولاً یعنی غذا، سرگرمی و سالنی پر از آدم‌های خوش‌حال.

احساساتی شدن در عید هم طبیعی است. نخستین رمضانتان را روزه گرفتید و این کار واقعاً ارزشمندی است. انضباطتان قوی‌تر است و از یک ماه پیش به الله نزدیک‌ترید. این ارزش جشن گرفتن دارد.

عید همچنین نشان می‌دهد اسلام چگونه میان انضباط و شادی تعادل برقرار می‌کند. پس از یک ماه سرسپردگی، الله به بندگانش روزی می‌دهد تا جشن بگیرند، خوب بخورند و شکرگزار باشند. اول عبادت، سپس جشن.

بیرون از رمضان می‌توانید برای پاداش بیشتر روزه مستحب بگیرید. این‌ها روزهایی است که پیامبر (صلی الله علیه و سلم) روزه می‌گرفت یا به آن تشویق می‌کرد:

• دوشنبه‌ها و پنجشنبه‌ها. او فرمود کارها در این روزها به الله عرضه می‌شوند و دوست داشت هنگام عرضه کارهایش روزه‌دار باشد (جامع ترمذی 747، با درجه حسن).
• سه روز سفید (ایام البیض)، یعنی روزهای 13، 14 و 15 هر ماه قمری. روزه سه روز در هر ماه مانند روزه تمام عمر است (سنن نسائی 2420، با درجه صحیح، و جامع ترمذی 761، با درجه حسن).
• شش روز از شوال، ماه پس از رمضان. روزه رمضان و سپس شش روز از شوال مانند روزه همیشگی است (صحیح مسلم 1164).
• روز عرفه و روز عاشورا. راهنماهای فصلی ذی‌الحجه و محرم این‌ها را توضیح می‌دهند.

در دو روز عید روزه نگیرید. روزه در این دو روز جایز نیست.

روزه‌های قضای رمضان واجب‌اند و روزه‌های مستحب اضافی. مذاهب درباره اینکه آیا می‌توانید شش روز شوال را پیش از روزه‌های قضا بگیرید، و اینکه آیا یک روزه می‌تواند برای هر دو حساب شود، اختلاف دارند، پس از استادی بپرسید.

از کم شروع کنید. یک روزه مستحب در ماه عادت خوبی است و بهتر از دوره‌ای پرفشار از روزه است که شما را از پا بیندازد. تاریخ‌های قمری از غروب آغاز می‌شوند و به ماه بستگی دارند، پس آن‌ها را با مسجدتان بررسی کنید.