ਨਮਾਜ਼ (ਸਲਾਤ) ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ

ਨਮਾਜ਼ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) (ਸਲਾਤ) ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਨਾਤਾ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਲਿਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਹਿਦਾਇਤ ਮੰਗਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਆਮ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁੱਟੇ ਲੰਗਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਆਮ ਹੈ। ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਸਿੱਖ ਜਾਓ। ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਹੋਵੇ) ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ" (Sahih al-Bukhari 631), ਅਤੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਦੋਂ ਵੀ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਚਾਰਨ ਕੱਚਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਓ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਸੀ।

ਨਮਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੇਮ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਨੇਮ ਨਾਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਫ਼ ਅਹਿਸਾਸ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨਮਾਜ਼ ਦਿਨ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਨਮਾਜ਼ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਚਾ ਦਿਲ ਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।

ਹਰ ਦਿਨ ਪੰਜ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਫ਼ਜਰ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਣਾ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ:

• ਫ਼ਜਰ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 2 ਰਕਅਤਾਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਉੱਠਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਨਮਾਜ਼ ਕਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
• ਜ਼ੁਹਰ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਢਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 4 ਰਕਅਤਾਂ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੰਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਠਹਿਰਾਅ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਅਸਰ। ਦਿਨ ਢਲੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 4 ਰਕਅਤਾਂ।
• ਮਗ਼ਰਿਬ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 3 ਰਕਅਤਾਂ।
• ਇਸ਼ਾ। ਰਾਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 4 ਰਕਅਤਾਂ।

ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ ਭਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਜਾਣਨ ਲਈ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਾਲੀ ਐਪ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਮੇਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਉਸੇ ਮਿੰਟ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਨਮਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਰਹਿਮਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਇਸਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਹਰ ਨਮਾਜ਼ ਰਕਅਤਾਂ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਰਕਅਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਝੁਕਦੇ ਅਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਸਾਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਕਅਤ:

1. 1ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ (ਕਿਆਮ): ਤੁਸੀਂ ਕਿਬਲੇ (ਮੱਕੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ) ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ "ਅੱਲ੍ਹਾਹੁ ਅਕਬਰ" (ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੂਰਤ, ਸੂਰਤ ਅਲ-ਫ਼ਾਤਿਹਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਸੂਰਤ ਜਾਂ ਕੁਝ ਆਇਤਾਂ।
2. 2ਝੁਕਣਾ (ਰੁਕੂ): ਤੁਸੀਂ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਕਮਰ ਤੋਂ ਝੁਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ "ਸੁਬਹਾਨਾ ਰੱਬੀਅਲ ਅਜ਼ੀਮ" (ਮੇਰਾ ਰੱਬ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਪਾਕ ਹੈ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ।
3. 3ਥੋੜ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ: ਤੁਸੀਂ "ਸਮਿਅੱਲਾਹੁ ਲਿਮਨ ਹਮਿਦਹ" (ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੁਕੂ ਤੋਂ ਉੱਠਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ "ਰੱਬਨਾ ਵ ਲਕਲ ਹਮਦ" (ਐ ਸਾਡੇ ਰੱਬ, ਸਾਰੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ।
4. 4ਸਜਦਾ: ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ, ਨੱਕ, ਹੱਥ, ਗੋਡੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ "ਸੁਬਹਾਨਾ ਰੱਬੀਅਲ ਆਲਾ" (ਮੇਰਾ ਰੱਬ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪਾਕ ਹੈ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ।
5. 5ਥੋੜ੍ਹਾ ਬੈਠਣਾ: ਦੋ ਸਜਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਸੀਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋ ਅਤੇ "ਰੱਬਿਗ਼ਫ਼ਿਰ ਲੀ" (ਐ ਮੇਰੇ ਰੱਬ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ) ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ।
6. 6ਦੂਜਾ ਸਜਦਾ: ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋ।

ਦੂਜੀ ਰਕਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠ ਕੇ ਤਸ਼ਹੁੱਦ (ਈਮਾਨ ਦੀ ਗਵਾਹੀ) ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ। ਆਖ਼ਰੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਨਬੀ 'ਤੇ ਦਰੂਦ ਵੀ ਭੇਜਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਮੋੜ ਕੇ "ਅੱਸਲਾਮੁ ਅਲੈਕੁਮ ਵ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾਹ" (ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਹੋਵੇ) ਕਹਿ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਉੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੋੜਦੇ ਜਾਓ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਤ ਅਲ-ਫ਼ਾਤਿਹਾ ਅਤੇ ਹਰਕਤਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।

ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:

ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਣਾ (ਵੁਜ਼ੂ): ਵੁਜ਼ੂ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਧੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅਮਲ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਪਾਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਧੋਂਦੇ ਹੋ, ਕੁਰਲੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨੱਕ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਚਿਹਰਾ ਧੋਂਦੇ ਹੋ, ਬਾਹਾਂ ਕੂਹਣੀਆਂ ਤੱਕ ਧੋਂਦੇ ਹੋ, ਸਿਰ ਦਾ ਮਸਹ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਂਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਾ ਦੇਵੇ: ਪਖ਼ਾਨਾ ਵਰਤਣਾ, ਹਵਾ ਨਿਕਲਣਾ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਆਦਿ।

ਸਾਫ਼ ਥਾਂ: ਕਿਸੇ ਸਾਫ਼ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਨਮਾਜ਼ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਸਤ੍ਹਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੌਲੀਆ, ਗਲੀਚਾ ਜਾਂ ਫ਼ਰਸ਼।

ਢੁਕਵੇਂ ਕੱਪੜੇ: ਕੱਪੜੇ ਸਾਫ਼ ਹੋਣ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਿੱਸੇ ਢਕੇ ਹੋਣ। ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਧੁੰਨੀ ਤੋਂ ਗੋਡੇ ਤੱਕ ਹੈ; ਜਿਸ ਹਨਫ਼ੀ ਜਵਾਬ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਨਬੀ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਇੱਕੋ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨੰਗੇ ਰਹਿਣ (Sahih al-Bukhari 359), ਅਤੇ ਹੰਬਲੀ ਮਜ਼ਹਬ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋਢਾ ਢਕਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਲਗ਼ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਢਕਦੀ ਹੈ (Sunan Abi Dawud 641)। ਹਨਫ਼ੀ ਮਜ਼ਹਬ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿਸ ਹਨਫ਼ੀ ਆਲਿਮ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ਿਕਹ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਆਮ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਜੋ ਇਹ ਢਕਦੇ ਹੋਣ, ਠੀਕ ਹਨ, ਕੰਮ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ।

ਕਿਬਲੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ: ਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਕਾਬੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰੋ। ਕੰਪਾਸ ਐਪ ਜਾਂ ਕਿਬਲਾ ਲੱਭਣ ਵਾਲੀ ਐਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੋ ਉੱਥੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਆਮ ਦਿਸ਼ਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਨੇ ਮਦੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, "ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਬਲਾ ਹੈ" (Jami at-Tirmidhi 344, Darussalam ਨੇ ਸਹੀਹ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ), ਅਤੇ ਉਲਮਾ ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਬੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਾਸ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਨਮਾਜ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਓ।

ਨੀਅਤ: ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨੀਅਤ ਕਰੋ। ਉੱਚੀ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਹੋ। ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਸੱਚਾ ਦਿਲ ਹੈ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ: ਹਾਜਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਇਲਟ ਹੋ ਆਓ; ਨਬੀ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਾਜਤ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਨਾ ਪੜ੍ਹੋ (Sahih Muslim 560a)। ਜਨਤਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਕੰਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ (ਸੁਤਰਾ) ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਬੈਗ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੋ (Sunan Abi Dawud 695)।

ਮਸਜਿਦ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋਗੇ ਕਿ ਲੋਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਧੂ ਰਕਅਤਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਫ਼ਲੀ (ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀਆਂ) ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ।

ਨਿਯਮਿਤ ਸੁੰਨਤ ਨਮਾਜ਼ਾਂ। ਨਬੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਹੋਵੇ) ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਨਫ਼ਲੀ ਰਕਅਤਾਂ ਪੜ੍ਹੇ, ਉਸ ਲਈ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ (Sahih Muslim 728a)। Jami at-Tirmidhi ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਵਾਇਤ (415, Darussalam ਨੇ ਸਹੀਹ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਾਉਂਦੀ ਹੈ:

• ਫ਼ਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2
• ਜ਼ੁਹਰ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 4 ਅਤੇ ਬਾਅਦ 2
• ਮਗ਼ਰਿਬ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2
• ਇਸ਼ਾ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2

ਫ਼ਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ AMJA ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਵਿਤਰ। ਟਾਂਕ ਰਕਅਤਾਂ ਵਾਲੀ ਨਮਾਜ਼ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, "ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਤਰ ਬਣਾਓ" (Sahih al-Bukhari 998), ਅਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰਾਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੋ-ਦੋ ਰਕਅਤਾਂ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਕਅਤ ਵਿਤਰ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਵਜੋਂ (Sahih al-Bukhari 990)। ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਪੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਹ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਾਲਿਕੀ ਸਾਰ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਇੱਕੋ ਪੱਕੀ ਸੁੰਨਤ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਰਾਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ (ਤਹੱਜੁਦ)। ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਫ਼ਲੀ ਨਮਾਜ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਰਆਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ (17:79)। ਨਬੀ ਦੀ ਰਾਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਰਮਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੀ, ਗਿਆਰਾਂ ਰਕਅਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ (Sahih al-Bukhari 1147)।

ਚਾਸ਼ਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ (ਜ਼ੁਹਾ)। ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਰਕਅਤਾਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਜੋੜ ਵੱਲੋਂ ਸਦਕਾ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ (Sahih Muslim 720)।

ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਸਲਾਮ (ਤਹੀਯਤੁਲ ਮਸਜਿਦ)। ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਰਕਅਤਾਂ (Sahih al-Bukhari 444)। ਜੁਮੇ ਦਾ ਖ਼ੁਤਬਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਰੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ "ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੋ" ਵਾਲਾ ਟੂਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ।

ਰਮਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਤਰਾਵੀਹ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਨਫ਼ਲੀ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ, ਅਕਸਰ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਬੀ ਨੇ ਕੁਝ ਰਾਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਾਮਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਏ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ (Sahih al-Bukhari 1129)। ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਕਅਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਮਜ਼ਹਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਾਲਿਕੀ ਸਾਰ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਫ਼ਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ, ਜ਼ੁਹਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਚਾਰ, ਅਸਰ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਅਤੇ ਮਗ਼ਰਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਗਿਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਤੈਅ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਹਨਫ਼ੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਗਿਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੁਝਾਇਆ ਕ੍ਰਮ, ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਨਮਾਜ਼ ਜੋੜੋ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਫ਼ਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ, ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਤਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ। ਵਿਤਰ, ਰਾਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੁਹਾ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਸਭ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਥੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਛੋਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (Quran 4:101), ਅਤੇ ਨਬੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਹੋਵੇ) ਨੇ ਮਦੀਨੇ ਤੋਂ ਮੱਕੇ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ, ਦਸ ਦਿਨ ਦੇ ਠਹਿਰਾਅ ਸਮੇਤ, ਚਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਦੋ ਰਕਅਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ (Sahih al-Bukhari 1081)। ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਕਹ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਚੁਣੋ ਅਤੇ ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ।

ਛੋਟੀ ਕਰਨਾ (ਕਸਰ)। ਜ਼ੁਹਰ, ਅਸਰ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾ ਚਾਰ ਰਕਅਤਾਂ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਦੋ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਜਰ ਦੋ ਅਤੇ ਮਗ਼ਰਿਬ ਤਿੰਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਦਿਨ ਕੋਈ ਨਮਾਜ਼ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ: ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਪੰਜੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ।

ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਕੌਣ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਜ਼ਹਬ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ:

• ਜਿਸ ਹਨਫ਼ੀ ਜਵਾਬ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲਗਭਗ 77 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉੱਥੇ 15 ਦਿਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹੋਗੇ। ਤਦ ਛੋਟੀ ਕਰਨਾ ਵਾਜਿਬ ਹੈ।
• ਸ਼ਾਫ਼ਈ ਜਵਾਬ ਮੁਤਾਬਕ, ਤੁਸੀਂ ਲਗਭਗ 79 ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹੋਗੇ। ਛੋਟੀ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਅਤ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• AMJA (Assembly of Muslim Jurists of America) ਦਾ ਜਵਾਬ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਕਸਬਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਨਮਾਜ਼ ਛੋਟੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਜਿੱਥੇ ਹੋ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।

ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਮਾਲਿਕੀ ਅਤੇ ਹੰਬਲੀ ਦੂਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਚੀਆਂ।

ਜੋੜਨਾ (ਜਮਾ)। ਨਬੀ ਨੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕਾਹਲੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਗ਼ਰਿਬ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ (Sahih al-Bukhari 1106)। ਮਜ਼ਹਬ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ:

• ਸ਼ਾਫ਼ਈ ਜਵਾਬ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਜ਼ੁਹਰ ਨਾਲ ਅਸਰ, ਜਾਂ ਮਗ਼ਰਿਬ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾ, ਪਹਿਲੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ, ਪਹਿਲੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਜੋੜਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੋ।
• ਹਨਫ਼ੀ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਜ ਦੌਰਾਨ ਅਰਫ਼ਾਤ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਦਲਿਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਹਨਫ਼ੀ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਨਮਾਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਬਾਅਦ ਪੜ੍ਹੇ। ਉਹੀ ਹਨਫ਼ੀ ਜਵਾਬ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨਫ਼ੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਸ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
• AMJA ਆਪਣਾ ਕਸਬਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਔਖਿਆਈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਤ ਨਮਾਜ਼ਾਂ। AMJA ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਤਰ ਅਤੇ ਫ਼ਜਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਕਅਤਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹਨਫ਼ੀ ਜਵਾਬ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੰਨਤ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੋ।

ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ। ਸਮਾਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਜਿਸ ਹਨਫ਼ੀ ਜਵਾਬ ਦਾ ਅਸੀਂ ਲਿੰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਥਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕੂ ਅਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਠ ਕੇ, ਰੁਕੂ ਅਤੇ ਸਜਦੇ ਲਈ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਮਾਜ਼ ਦੁਹਰਾਓ। ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਕਿਬਲੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰੋ।

ਕਾਰ ਵਿੱਚ। ਕਿਸੇ ਰੈਸਟ ਏਰੀਆ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉੱਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੇਖ ਲਓ, ਅਤੇ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਬਲਾ ਐਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੁਸੱਲਾ ਜਾਂ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖੋ।

ਜੁਰਾਬਾਂ ਉੱਤੇ ਮਸਹ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦੀ ਥਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਟੂਲ ਵਿੱਚ ਵੇਰਵੇ ਹਨ।

"ਜੇ ਮੇਰੀ ਨਮਾਜ਼ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ?" ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਕਜ਼ਾ ਕਰ ਲਵੋ। ਨਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਨਮਾਜ਼ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ ਉਹ ਯਾਦ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ (Sahih al-Bukhari 597)। ਕਦੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿ ਜਾਓਗੇ, ਕਿਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਓਗੇ, ਜਾਂ ਬੱਸ ਭੁੱਲ ਜਾਓਗੇ। ਕਜ਼ਾ ਸਾਦੀ ਹੈ: ਜੋ ਨਮਾਜ਼ ਛੁੱਟੀ ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਲਵੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਜ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਅਸਲ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇ ਨਹੀਂ।

"ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਕੋਈ ਅਰਬੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਕੀ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਹਾਂ। ਸਿੱਖਦੇ ਹੋਏ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੂਰਤ ਅਲ-ਫ਼ਾਤਿਹਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਆਮ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਰਬੀ ਬੋਲ ਕਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਬਹਾਨੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਲਹਮਦੁਲਿੱਲਾਹ। ਨਬੀ ਨੇ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਏ ਜੋ ਕੁਰਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ (Sunan Abi Dawud 832, ਅਲ-ਅਲਬਾਨੀ ਨੇ ਹਸਨ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ)। ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਕਹ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ "ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੋ" ਵਾਲਾ ਟੂਲ ਹਰ ਰਾਏ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਸਤਰ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

"ਕੀ ਮੈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਮਸਜਿਦ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?" ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਥਾਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ: ਘਰ, ਦਫ਼ਤਰ, ਪਾਰਕ, ਮਸਜਿਦ। ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੁਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਪਰ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਹੋ ਉੱਥੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹ ਲਵੋ।

"ਜੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ?" ਸਿੱਖਦੇ ਹੋਏ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਕਅਤ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਜਦਾ-ਏ-ਸਹੂ (ਭੁੱਲ ਦੇ ਸਜਦੇ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋ ਵਾਧੂ ਸਜਦੇ (Sahih Muslim 571a)। ਮਜ਼ਹਬ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨੀਂਦ ਨਾ ਗੁਆਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਤ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖੋ।

"ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਮੈਨੂੰ ਝਿਜਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਬਹੁਤ ਆਮ, ਅਤੇ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਵਿਖਾਵੇ ਵਰਗੀ ਲੱਗਣੀ ਬੰਦ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਆਦਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਕੌਣ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲੋ।