راهنمای کاربردی

بازگشتن پس از یک وقفه

در انتظار بازبینی عالم دینی

بسیاری از مسلمانان، چه تازه‌مسلمان و چه کسانی که در این دین بزرگ شده‌اند، دوره‌ای را از سر می‌گذرانند که نماز را کنار می‌گذارند یا فاصله می‌گیرند. بازگشتن همیشه ممکن است و می‌تواند با نماز بعدی شروع شود. این راهنما درباره نخستین روز بازگشت، آنچه علما درباره نمازهای قضاشده می‌گویند، و دوباره رفتن به مسجد بی‌آنکه به کسی توضیحی بدهکار باشید صحبت می‌کند.

از اینجا شروع کنید

  • الله می‌فرماید از رحمت او ناامید نشوید، زیرا او همه گناهان را می‌بخشد (قرآن 39:53).
  • از نماز بعدی شروع کنید. لازم نیست اول احساس آمادگی کنید.
  • نمازهای دورانی که هنوز نمی‌دانستید نماز واجب است، بر عهده شما نیست.
  • برای نمازهایی که پس از آن از دست رفته، دیدگاه معتبر هر چهار مذهب قضا کردن آن‌هاست، با برنامه‌ای که بتوانید ادامه دهید. برخی علما درباره نمازهایی که عمداً ترک شده‌اند نظر دیگری داشته‌اند. از یک استاد بخواهید در برنامه‌ریزی کمکتان کند.
  • به هیچ‌کس در مسجد توضیحی بدهکار نیستید که کجا بوده‌اید.

در باز است

الله می‌فرماید: «ای بندگان من که بر خود زیاده‌روی کرده‌اید! از رحمت الله ناامید نشوید، زیرا الله همه گناهان را می‌بخشد» (قرآن 39:53، ترجمه معنا بر پایه ترجمه دکتر مصطفی خطاب). پیامبر فرمود اگر مردم گناه نمی‌کردند، الله آنان را با مردمی جایگزین می‌کرد که گناه می‌کنند و سپس از او آمرزش می‌خواهند، و او آنان را می‌بخشید (صحیح مسلم 2749).

روحی طاهر از مؤسسه یقین می‌نویسد توبه یک شیوه زندگی است. هر بار که می‌لغزید، حتی پس از دوباره افتادن، به سوی الله بازمی‌گردید، و ناامیدی یکی از مهم‌ترین چیزهایی است که مردم را از بازگشت بازمی‌دارد.

نخستین روز بازگشت

  • وضو بگیرید و نماز بعدی را که وقتش رسیده بخوانید.
  • با زبان خودتان، به هر زبانی، توبه‌ای کوتاه کنید.
  • منتظر نمانید تا احساس آمادگی کنید. اول نماز بخوانید.
  • اگر خواستید، به یک نفر که به او اعتماد دارید بگویید که برگشته‌اید.

نمازهای قضاشده

نمازهای پیش از مسلمان شدنتان بر عهده شما نیست. پاسخی از SeekersGuidance به قلم استاد شایسته مقبول نیز می‌گوید تازه‌مسلمانی که در کشوری غیرمسلمان زندگی می‌کند، مسئول نمازهای دورانی نیست که هنوز نمی‌دانست نماز واجب است.

برای نمازهایی که پس از آن از دست رفته، پاسخی از SeekersGuidance به قلم شیخ دکتر محمد فایز عوض می‌گوید قضای آن‌ها همراه با توبه صادقانه واجب است. این پاسخ به علمای حنفی، شافعی و حنبلی و به ابن رشد برای دیدگاه اکثریت استناد می‌کند. همان پاسخ از ابن رشد نقل می‌کند که علما درباره کسی که عمداً نماز را ترک کرده اختلاف داشته‌اند، و یادآوری می‌کند که برخی علما درباره اینکه قضا شامل نمازهای عمداً ترک‌شده می‌شود یا نه اختلاف داشته‌اند. اگر مدتی از اسلام بیرون رفته‌اید و برگشته‌اید، از یک استاد بپرسید این درباره شما چگونه است.

اگر نمازها را قضا می‌کنید، با ملایمت پیش بروید. استاد مقبول برنامه‌ای پیشنهاد می‌کند که بتوانید ادامه دهید، مانند قضای نمازهای یک روز در هر روز، حتی اگر یک سال یا بیشتر طول بکشد.

  • تعداد را تقریبی تخمین بزنید. نگذارید شمارش، شما را از نماز امروز بازدارد.
  • نمازهای قضا را در کنار نمازهای روزانه‌تان بخوانید، یا از برنامه‌ای که استادتان تعیین می‌کند پیروی کنید.
  • سعی نکنید قضای چند ماه را در چند روز بجا آورید. برنامه‌ای پیوسته بیشتر دوام می‌آورد.

بازگشتن به مسجد

به هیچ‌کس توضیحی بدهکار نیستید که کجا بوده‌اید. وارد شوید، نماز بخوانید و اگر امروز فقط همین از دستتان برمی‌آید، بیرون بروید. اگر کسی پرسید، پاسخی کوتاه کافی است. اگر پیش‌تر در مسجدی احساس کردید از شما استقبال نمی‌شود، مسجد دیگری را امتحان کنید، یا کلاسی برای تازه‌مسلمانان.

چه چیزی شما را دور کرد؟

نام بردن از آنچه باعث فاصله گرفتنتان شد می‌تواند کمک کند، چون هر دلیلی کمک ویژه خودش را دارد.

  • برداشتن بار زیاد به‌یک‌باره: برنامه هفته‌های سخت را در صفحه اصول اولیه برای تازه‌مسلمانان ببینید.
  • تنهایی: راهنمای تنهایی و احساس تعلق را ببینید.
  • تردیدها یا ایمانی که بی‌رمق شده: صفحه موضوع پرسش‌ها و تردیدها را ببینید.
  • خلق پایینی که برطرف نمی‌شود، یا الکل و مواد مخدر: صفحه سلامت روان را ببینید.

جمله‌هایی که می‌توانید بگویید

یک توبه کوتاه

خدایا، دور ماندم و پشیمانم. به سوی تو برمی‌گردم. مرا ببخش و یاری‌ام کن که ادامه دهم.

اگر کسی در مسجد بپرسد

مدتی نبودم. خوشحالم که برگشته‌ام.

خواستن از یک دوست که جویای حالتان باشد

مدتی نماز نخواندم و این هفته دوباره شروع می‌کنم. می‌شود گاهی جویای حالم باشی؟

موقعیت‌های رایج

از نماز بعدی شروع کنید، فقط همان یکی. با زبان خودتان توبه کنید. سپس از یک استاد بخواهید در برنامه‌ریزی نمازهای قضا کمکتان کند.

آهسته‌تر بروید. برنامه‌ای که بتوانید ادامه دهید، مانند قضای یک روز در هر روز، از یک جهش که نمی‌توانید تکرارش کنید بهتر جواب می‌دهد.

پاسخی کوتاه و دوستانه کافی است. داستانتان را به هیچ‌کس بدهکار نیستید.

چه وقت از فردی واجد شرایط بپرسید

این راهنما آموزش عمومی است. اگر پرسش شما به ایمنی، ازدواج، فشار خانوادگی، حقوقتان در محل کار یا مدرسه، سلامت روان، مسائل مالی یا حکم دینی شخصی مربوط است، با یک امام، عالم، درمانگر، متخصص حقوقی یا سرویس ایمنی واجد شرایط در محل خود صحبت کنید.

منابع استفاده‌شده

این منابع پشتوانه چارچوب کلی این راهنما هستند. جای مشورت شخصی با فردی واجد شرایط در محل شما را نمی‌گیرند.

  • Quran.com - مرجع متن و ترجمه قرآن

    در «مسیر شروع قرآن» برای مسیر خواندن رحمت و امید به کار رفته است. عبارت فارسی ترجمه معناست.

  • Sunnah.com - مرجع حدیث

    صحیح مسلم 2749 (صحیح به اعتبار مجموعه). این منبع نشان می‌دهد: اگر مردم گناه نمی‌کردند، الله آنان را با مردمی جایگزین می‌کرد که گناه می‌کنند، آمرزش می‌خواهند و آمرزیده می‌شوند. برای امید پس از یک لغزش به آن استناد شده است.

  • Yaqeen Institute - پژوهش و آموزش اسلامی

    به قلم روحی طاهر، پژوهشگر ارشد Yaqeen، منتشرشده در 6 اوت 2018، به‌روزشده در 27 اوت 2024. می‌گوید انسان هر بار که گناه می‌کند، حتی پس از لغزش دوباره، به سوی الله بازمی‌گردد، ناامیدی را مانعی برای توبه می‌داند و به قرآن 39:53 استناد می‌کند.

  • SeekersGuidance - پاسخ علمی

    استاد شایسته مقبول، با بررسی شیخ فراز ربانی، 4 سپتامبر 2012. تازه‌مسلمانی که در کشوری غیرمسلمان است مسئول نمازهای دوره‌ای نیست که هنوز نمی‌دانست نماز واجب است؛ نمازهایی که بعدها از دست رفته‌اند با برنامه‌ای شدنی قضا می‌شوند. پاسخی در چارچوب حنفی است و مستقیماً درباره نمازهای پیش از اسلام سخن نمی‌گوید. فقط پیوند.

  • SeekersGuidance - پاسخ علمی

    شیخ دکتر محمد فایز عوض، 18 دسامبر 2024. می‌گوید نمازهای ترک‌شده باید همراه با توبه صادقانه قضا شوند و به علمای حنفی (بابرتی)، شافعی (شیرازی، نووی) و حنبلی (مرداوی) و ابن رشد برای دیدگاه اکثریت استناد می‌کند. همچنین از ابن رشد نقل می‌کند که علما درباره کسی که عمداً نماز را ترک می‌کند اختلاف داشتند، و می‌گوید برخی علما درباره قضای نمازهایی که عمداً ترک شده‌اند اختلاف داشتند. پس دیدگاه‌های معتبر چهار مذهب قضا را لازم می‌دانند و اقلیتی نظر دیگری داشتند.