ਸੋਗ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜਾ

ਕੁਰਆਨ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਦੋਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ: "ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਸੀਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਣਾ ਹੈ" (Quran 2:156)। ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ *ਇੰਨਾ ਲਿੱਲਾਹਿ ਵ ਇੰਨਾ ਇਲੈਹਿ ਰਾਜਿਊਨ* ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ।

ਉੱਮੇ ਸਲਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੁਣੇ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਦੁਆ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਜੋੜਨੀ ਸਿਖਾਈ ਗਈ: "ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਅਜਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਦੇ" (Sahih Muslim 918a)। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਠੀਕ ਇਹੀ ਕੀਤਾ।

ਜਦੋਂ ਨਬੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਨਬੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਹੋਵੇ) ਰੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: "ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂ ਵਹਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਹਾਂਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਰੱਬ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇ" (Sahih al-Bukhari 1303)।

ਇਸ ਲਈ ਰੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਦਿਲ ਦੀ ਵੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹੈ ਵੈਣ ਪਾਉਣਾ, ਕੱਪੜੇ ਪਾੜਨਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬੋਲ। ਮਾਹਿਰ ਨਜਵਾ ਅਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸੁਲਤਾਨ Yaqeen Institute ਲਈ ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੋਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਈਮਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਨਬੀਆਂ ਨੇ ਸੋਗ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।

ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ "ਬੱਸ ਸਬਰ (ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ) ਕਰੋ" ਕਹੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਭਲਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਬਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਂਭਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਇੱਕ ਹਦੀਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਈਮਾਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਗ ਨਾ ਮਨਾਏ (Sahih al-Bukhari 1280)। Mathabah Institute ਦੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਯੂਸੁਫ਼ ਬਦਾਤ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸੋਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਦੀਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਲਮਾ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਹੱਦ ਬਾਹਰੀ ਸੋਗ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿਓਗੇ।

ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਉਡੀਕ ਦੀ ਮੁੱਦਤ (ਇੱਦਤ) ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਨ ਹੈ (Quran 2:234)। ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਕਹ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਦੋਂ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਆਲਿਮ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। Yaqeen Institute ਦੀ ਲੜੀ For Those Left Behind ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਇੱਦਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤ ਹੈ।

ਜਲਦੀ ਮਿਲਣ ਜਾਓ, ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜੋ, ਅਤੇ ਗੱਲ ਸਾਦੀ ਰੱਖੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਤਾਂ *ਇੰਨਾ ਲਿੱਲਾਹਿ ਵ ਇੰਨਾ ਇਲੈਹਿ ਰਾਜਿਊਨ* ਅਤੇ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇ" ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

• ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ, ਜਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰੋ।
• ਅਮਲੀ ਮਦਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰੋ: ਫ਼ੋਨ ਕਾਲਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਮਸਜਿਦ ਜਾਂ ਕਬਰਸਤਾਨ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ।
• ਬੋਲਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣੋ।
• ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੋ, ਜਦੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ Yaqeen Institute ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਆ ਲਿਆ। Yaqeen Institute ਸੁੰਨਤ ਤੋਂ ਕਈ ਦੁਆਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ:

• "ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ" (*ਅੱਲਾਹੁੰਮਗ਼ਫ਼ਿਰ ਲਹੂ ਵਰਹਮਹੂ*), ਨਬੀ ਦੀ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ (Sahih Muslim 963a)। ਔਰਤ ਲਈ (*ਲਹਾ ਵਰਹਮਹਾ*) ਕਹੋ।
• ਅਬੂ ਸਲਮਾ ਲਈ ਨਬੀ ਦੀ ਦੁਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਨੂਰ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ (Sahih Muslim 920a)।
• ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਆ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਇਆਂ ਲਈ (Sunan Ibn Majah 1498, ਹਸਨ ਦਰਜਾ)।
• ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ: "ਮੇਰੇ ਰੱਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ" (Quran 17:24)।

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਆਇਆ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਉਲਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਆ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਾ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦੁਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਫੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਾਦੀ ਰੱਖੋ। ਔਰਤਾਂ ਕਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਜਾਣ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਲਮਾ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ Yaqeen Institute ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਮਸਜਿਦ ਤੋਂ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ।

ਸੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਅਵਾਦ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੋਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨੇੜਤਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੋਗ ਵੀ ਅਸਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਨਰਮੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਸੋਗ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਭਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਅਵਾਦ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਦੋਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ:

• ਤੁਸੀਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਮ, ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਨੀਂਦ, ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਪਾਉਂਦੇ
• ਤੁਸੀਂ ਨਾਉਮੀਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ
• ਤੁਸੀਂ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ

ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਊਂਸਲਰ ਲਈ ਕਹੋ। ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਈਮਾਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੌਰੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ 911 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਤਾਂ 9-8-8 'ਤੇ ਕਾਲ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਕਰੋ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ। ਸਾਡਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।