Ugali at etika sa Islam

Kapag tinanong mo ang karamihan ng tao kung ano ang saklaw ng Islam, babanggitin nila ang pagdarasal, pag-aayuno at iba pang gawain ng pagsamba. Mahalaga ang mga iyon. Inilagay din ni Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ang ugali sa sentro ng pananampalataya. Sinabi niya, "Ang pinakamabuti sa inyo ay ang may pinakamabuting asal at ugali" (Sahih al-Bukhari 3559).

Kaya higit pa sa mga ritwal sa takdang oras ang saklaw ng Islam. Saklaw nito kung paano mo pinakikitunguhan ang mga tao sa isang karaniwang Martes. Kung paano ka makipag-usap sa pamilya mo, kung paano ka kumilos sa trabaho, kung paano ka tumutugon sa taong nagkasala sa iyo, kung paano mo pinakikitunguhan ang taong mas kaunti ang mayroon kaysa sa iyo: nasa lahat ng iyon ang pananampalataya mo.

Magkasama ang pagsamba at ang ugali. May kulang na mahalagang bagay sa taong nagdarasal nang limang beses bawat araw pero nagsisinungaling, nandaraya o nang-aapi pa rin ng kapwa.

Kung bago ka pa, magandang balita ang bahaging ito. Maaaring inaayos mo pa ang mga detalye ng pagdarasal o pag-aayuno, pero ang ugali ay masisimulan mo ngayon din. Itinuturing na pagsamba ang bawat gawa ng kabaitan, katapatan, pagtitiis at pagkamapagbigay. Hindi mo kailangan ng kahit isang salitang Arabic para ngitian ang isang tao, magsabi ng totoo, o tulungan ang kapitbahay. Iyan ang pundasyon, at bukas ito sa iyo ngayon.

May dalawang kabutihang paulit-ulit na lumilitaw sa Quran at sa mga turo ng Propeta: sabr (pagtitiis) at shukr (pasasalamat). Tinatawag silang dalawang pakpak ng pananampalataya, dahil hindi ka makakalipad kung isa lang ang mayroon ka.

Ang sabr (pagtitiis) ay hindi basta pagtitiis nang walang ginagawa o pagngangalit ng ngipin hanggang lumipas ito. Ang sabr ay pagpiling paulit-ulit mong ginagawa: ang pananatiling matatag sa gitna ng hirap habang nagtitiwala sa karunungan ng Allah. Paulit-ulit na binabalikan ng Quran ang sabr, at nangangako ito, "Tunay na kasama ng Allah ang mga matiisin" (2:153).

Tatlong anyo ang pagtitiis sa Islam: - Pagtitiis sa pagsamba. Pagdarasal, pag-aayuno at pagtupad sa mga obligasyon mo kahit pakiramdam mo ay mabigat ito - Pagtitiis sa pag-iwas sa kasalanan. Pagpipigil sa nakakasama sa iyo kapag malakas ang hila nito - Pagtitiis sa mga pagsubok. Pananatiling matatag at pagtitiwala sa Allah sa gitna ng hirap, pagkawala o sakit

Bilang bagong Muslim, malamang ay kakailanganin mo ang tatlo. Kailangan ng pagtitiis ang mga bagong gawi, mas kailangan ito ng mga lumang ugali, at maaaring pinakakailangan ito kapag may mga tanong o pagtutol mula sa pamilya at kaibigan. Nakikita ng Allah at ginagantimpalaan ang bawat sandali nito.

Ang shukr (pasasalamat) ang kasama ng pagtitiis. Nangangako ang Quran, "Kung kayo ay magpapasalamat, tiyak na dadagdagan Ko kayo" (14:7). Higit pa sa pagsasabi ng salamat ang pasasalamat sa Islam. Ibig sabihin nito ay kilalanin na galing sa Allah ang bawat mabuting bagay sa buhay mo, maramdaman ito nang tapat at hindi bilang pormalidad, at ipakita ito sa ginagawa mo.

Mas marami ang nababago ng nakasanayang pasasalamat kaysa inaasahan mo. Maraming Muslim ang nagsisimula o nagtatapos ng araw sa pagbanggit ng mga ipinagpapasalamat nila: ang kalusugan nila, ang pamilya nila, ang pagkaing kinain nila, ang mismong pagkagabay sa kanila sa Islam. Inililipat nito ang pansin mo mula sa kulang papunta sa naroroon na, at kadalasan ay kasunod nito ang kasiyahan ng loob.

Malaking tulong dito ang isang gawi. Kapag ikinukumpara mo ang sarili mo sa iba, tingnan ang mga taong mas kaunti ang mayroon kaysa sa iyo sa mga bagay ng mundo, hindi ang mga taong mas marami. Pinipigilan ka nitong maliitin ang ibinigay sa iyo ng Allah, at mas malaki ang naitutulong ng pagbabagong ito sa kasiyahan ng loob kaysa halos anumang iba.

Pambihirang mahigpit ang Islam pagdating sa katapatan (sidq) at pagiging mapagkakatiwalaan (amanah). Bago pa man siya naging propeta, kilala na si Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) bilang "Al-Amin", ang Mapagkakatiwalaan. Napakakilala ng kanyang reputasyon na kahit ang mga taong lumalaban sa kanyang mensahe ay hindi kailanman nagduda sa kanyang integridad.

Itinuturing ng Islam ang katapatan bilang daan tungo sa kabutihan at ang pagsisinungaling bilang daan tungo sa paggawa ng mali, at sineseryoso nito ang dalawa.

Saklaw ng katapatan ang ilang bagay nang sabay:

• Katapatan sa pananalita: pagsasabi ng totoo kahit may kapalit ito, at pag-iwas sa kasinungalingan, pagmamalabis at mapanlinlang na kalahating sagot.
• Pagtupad sa pangako: kapag nangako ka, tinutupad mo. Itinuturing ng Islam na seryosong pagkakamali ang pagsira sa pangako.
• Katapatan sa pakikitungo: patas na negosyo, tamang sukat at timbang, walang pandaraya sa sinuman sa kung ano ang kanya. Pareho rin itong para sa resume mo, sa pagbanggit sa mga pinagkunan mo sa halip na mangopya, at sa paglalarawan mo sa produktong ibinebenta mo.
• Katapatan sa sarili: pagsasabi ng totoo tungkol sa sarili mong mga intensyon, pag-ako sa mga pagkakamali mo, at pagtangging pagandahin ang mga pagkukulang mo.

Mas malayo pa sa katapatan ang pagiging mapagkakatiwalaan (amanah). Ibig sabihin nito ay kaya kang abutan ng mga tao ng isang bagay nang hindi nag-aalala: isang lihim, isang set ng susi, isang kahinaang inamin nila. Kapag may nagtapat sa iyo, nananatili ito sa iyo. Kapag may nag-abot sa iyo ng pananagutan, pinapasan mo ito. Sinasabi ng Quran, "Tunay na inuutusan kayo ng Allah na ibalik ang mga ipinagkatiwala sa kanilang mga tunay na may-ari" (4:58).

Bilang bagong Muslim, ang reputasyon sa katapatan ang pinakamalinaw na maipapakita mo sa mga tao tungkol sa pananampalataya mo. Maaaring hindi nila kailanman maunawaan ang mga pagdarasal o pag-aayuno mo. Pero siguradong mapapansin nila na hindi ka nagsisinungaling at dumarating ka kapag sinabi mong darating ka. Mas marami iyong sinasabi sa kanila tungkol sa Islam kaysa anumang paliwanag na maibibigay mo.

Napakabigat ng pagtingin ng Islam sa kung paano mo pinakikitunguhan ang mga taong pinakamalapit sa iyo: ang mga magulang mo, ang pamilya mo, ang mga kapitbahay mo. Paulit-ulit na binalikan ni Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) ang mga ugnayang ito. Iisang paksa ang pananampalataya at ang pakikitungo mo sa mga tao sa paligid mo.

Mga magulang: Nag-uutos ang Quran, "At itinakda ng inyong Panginoon na huwag kayong sumamba maliban sa Kanya, at sa mga magulang, mabuting pakikitungo" (17:23). Kasabay ng utos na sambahin ang Allah ang kabaitan sa mga magulang. Ganoon kabigat ito. Kahit hindi Muslim ang mga magulang mo, o hindi nila naiintindihan ang ginawa mo, may utang kang paggalang at pag-aalaga sa kanila. Ang tanging eksepsiyon ay kahilingang direktang salungat sa pananampalataya mo. Doon ay tatanggi ka, nang magalang, at patuloy mo silang pakikitunguhan nang mabuti.

Nagiging mahirap ito kapag nagdududa o lantarang tutol ang pamilya sa pagyakap sa Islam. Hindi hinihingi ng Islam na putulin mo sila. Ang kabaligtaran ang hinihingi nito. Manatiling mapagmahal, manatiling matiyaga, patuloy na magpakita. Maraming magulang na tumutol sa simula ang nagbago ng pananaw sa kalaunan, dahil sa pagbabagong nakita nila mismo sa kanilang anak.

Pamilya at kamag-anak: Seryosong obligasyon sa Islam ang pagpapanatili ng ugnayan ng pagkakamag-anak (silat al-rahim). Sa praktika, ibig sabihin nito ay pakikipag-ugnayan, pagbisita, pagtulong kapag kailangan, at pagpapalampas sa mga pagkukulang ng mga kamag-anak mo.

Mga kapitbahay: Seryosong-seryoso ang pagtingin ng Islam sa mga kapitbahay. Ganito ang pagiging mabuting kapitbahay: - Pagkumusta sa kanila - Pag-iwas na magdulot ng ingay at kalat sa buhay nila - Pagpapadala ng pagkain kapag may sobra ka - Pagiging matiyaga sa kanilang mga pagkukulang - Pagtulong kapag kailangan nila

Wala rito ang nakadepende sa pananampalataya, lahi o pinagmulan ng mga kapitbahay mo. May ilan sa pinakamahusay na da'wah (paanyaya sa Islam) na nangyayari nang hindi man lang nababanggit ang relihiyon, dahil laging mabait ang isang kapitbahay na Muslim.

Kasing-tiyak din ang Islam tungkol sa mga pag-uugaling sumisira sa iyo at nakakasakit sa ibang tao. Mas madali silang mahuli sa sarili mo kapag alam mo kung ano sila.

Paninira nang palihim (gheebah): Tahasang sinasabi ito ng Quran: "Huwag ninyong siraan nang palihim ang isa't isa. Gusto ba ng sinuman sa inyo na kainin ang laman ng kanyang patay na kapatid?" (49:12). Ang gheebah ay ang pagsasabi ng isang bagay tungkol sa isang tao nang nakatalikod siya na hindi niya gugustuhing masabi, at kasalanan pa rin ito kahit totoo ang sinabi. Kung hindi totoo, paninirang-puri (buhtan) ito, na mas malala pa. Isa ito sa pinakakaraniwang kasalanan, at itinuturing ito ng Islam na seryoso.

Tsismis at pagkakalat ng sabi-sabi: Mahigpit na kinokondena sa Islam ang pagdadala ng kuwento mula sa isang tao papunta sa iba para magdulot ng gulo (nameemah).

Galit at kabagsikan: Normal ang galit mismo. Hinihiling ng Islam na pigilan mo ito, at itinuturing nitong tunay na lakas ang pagpipigil sa sarili kapag galit ka. Luma na ang praktikal na payo at gumagana ito: tumahimik, umupo kung nakatayo ka, mag-wudu, at humingi ng proteksyon sa Allah laban kay Satanas.

Inggit (hasad): Ang pagnanais na mawala sa iba ang kanilang biyaya ay pinakamalaki ang pinsala sa iyo, hindi sa kanila. Sinasabi sa atin ng Quran na humingi ng proteksyon mula sa kasamaan ng naiinggit (113:5). Ang lunas ay pasasalamat, at tunay na pagkatuwa kapag may mabubuting nangyayari sa ibang tao.

Kayabangan (kibr): Itinuturing ng Islam na seryosong kasalanan ng puso ang kayabangan. Ang kayabangan ay ang pagmamaliit sa mga tao at pagtangging tanggapin ang katotohanan. Kabaligtaran ang sinasanay ng Islam: galing sa Allah ang bawat biyayang mayroon ka, at walang taong mas mataas sa iba maliban sa ugali at mga gawa.

Nangangailangan ng panahon ang pag-iwan sa mga gawing ito. Kapag nadapa ka, at madadapa ka, pangalanan ito, humingi ng kapatawaran sa Allah (tawbah (Glosaryo)), at subukan ulit. Ang mahalaga ay ang direksyong nilalakaran mo, hindi kung nakarating ka na.

Maraming pang-araw-araw na gawi ang galing sa Sunnah (Glosaryo). Inirerekomenda ang mga ito, hindi obligado, kaya magsimula sa isa, gaya ng pagsasabi ng bismillah bago kumain, at magdagdag ng iba kapag natural na ang pakiramdam.

Sa pagkain, sinabihan ng Propeta ang isang batang lalaki na banggitin ang pangalan ng Allah, kumain gamit ang kanang kamay at kumain mula sa pinakamalapit sa kanya (Sahih al-Bukhari 5376).

Pag-uwi mo, sinasabi ng Quran na batiin ang isa't isa ng pagbati ng kapayapaan sa pagpasok sa mga bahay (24:61). Madaling simula ang pagsasabi ng salam (Glosaryo) pagpasok mo.

Bago matulog, inilalarawan ng isang hadith (Glosaryo) sa Sahih al-Bukhari (6311) ang pagwu-wudu, paghiga sa kanang tagiliran at pagsasabi ng maikling panalangin. Nasa tool ng dua at dhikr ang mga panalangin bago matulog.

Mas madaling panatilihin ang mga gawing ito kung may malinis na sulok para sa pagdarasal at istante para sa Quran mo. Tinatalakay sa paksa tungkol sa halal na pamumuhay ang mga tanong tungkol sa mga larawan sa bahay.

Tinitingnan ng mga Muslim si Propeta Muhammad (sumakanya nawa ang kapayapaan) bilang huwaran ng ugali. Ganito siya inilalarawan ng Quran: "At tunay na ikaw ay may dakilang ugali" (68:4).

Ilang halimbawa mula sa buhay niya:

Kahinahunan: Pinamunuan niya ang isang komunidad at pinasan ang pagkapropeta, pero kilala pa rin siya una sa lahat sa pagiging mahinahon. Hinahayaan niyang umakyat ang mga bata sa likod niya habang nagdarasal siya. Mahinahon siyang magsalita at hindi gumagamit ng masasakit na salita.

Pagkamapagbigay (sadaqah): Kilala siya sa kanyang pagkamapagbigay. Hindi niya kailanman tinanggihan ang sinumang humingi sa kanya ng tulong. Kahit halos wala siyang mayroon, ibinibigay niya ang mayroon siya. Higit pa sa pera at mga bagay ang ibinibigay niya. Ibinibigay niya ang oras, pansin at payo niya nang hindi na kailangang hilingin nang dalawang beses.

Pagpapatawad: Nang batuhin siya ng mga tao sa Taif hanggang dumugo siya, nanalangin siya para sa kanilang patnubay sa halip na humingi ng paghihiganti. Nang makuha niya ang Makkah, ang lungsod na ang mga tao ay umusig sa kanya at sa kanyang mga tagasunod nang maraming taon, pinatawad niya sila. Isa sa pinakaaalala tungkol sa kanya ang ganitong kalaking pagpapatawad.

Kababaang-loob: Siya mismo ang nag-aayos ng sapatos niya, nagtatagpi ng damit niya, naggagatas ng kambing niya, at tumutulong sa gawaing bahay. Hindi siya umupo sa trono o humingi ng espesyal na pagtrato. Minsan ay may estrangherong pumasok sa isang pagtitipon at hindi niya matukoy kung sino sa mga lalaki ang Propeta, dahil nakaupo siya kasama ng kanyang mga kasamahan bilang isa sa kanila.

Paglilingkod sa iba: Puno nito ang mga araw niya: pagtuturo, pagpapayo, pag-aayos ng alitan, pagdalaw sa maysakit, at pag-aalaga sa mga taong walang ibang kasama.

Isa sa magagandang bahagi ng pagiging Muslim ang pagbasa sa Sunnah ng Propeta (ang kanyang paraan ng pamumuhay ayon sa nakatala sa mga koleksyon ng hadith). Hindi abot-langit ang kanyang halimbawa. Isinabuhay ito ng isang tunay na tao, sa isang tunay na lugar, kasama ang mga kapitbahay na minsan ay mahirap pakisamahan. Pumili ng isang katangiang tumatatak sa iyo at sadyang pagsikapan ito. Sa paglipas ng panahon, hindi na ito pagsisikap kundi bahagi mo na.